Từ 01/01/2026, công tác kế toán hộ kinh doanh có điểm mới rất đáng chú ý: chủ hộ có thể bố trí người thân làm kế toán theo quy định tại Thông tư 152/2025/TT-BTC. Song song đó, chế độ sổ sách cũng được hướng dẫn cụ thể theo từng “nhóm”/trường hợp để hộ kinh doanh dễ áp dụng, tránh thiếu sổ hoặc dùng sai mẫu. Nếu bạn đang nộp thuế theo phương pháp kê khai, việc thực hiện chế độ kế toán – hóa đơn – chứng từ càng cần chuẩn chỉnh để hạn chế rủi ro khi cơ quan thuế đối chiếu. Smarttax tổng hợp ngắn gọn, rõ ràng dưới đây để bạn áp dụng ngay cho năm 2026.
1) Kế toán hộ kinh doanh 2026: Chủ hộ có được cho người thân làm kế toán không?
1.1. 2026 cho người thân làm kế toán: ĐƯỢC (nếu là các quan hệ đúng quy định)
Theo Điều 2 Thông tư 152/2025/TT-BTC, người đại diện hộ kinh doanh/cá nhân kinh doanh có thể bố trí các người thân sau làm kế toán:
Cha đẻ, mẹ đẻ; cha nuôi, mẹ nuôi
Vợ hoặc chồng
Con đẻ, con nuôi
Anh, chị, em ruột
Điểm cần nhớ: đây là quy định cho phép tổ chức công tác kế toán linh hoạt ở hộ kinh doanh, giúp giảm chi phí và dễ vận hành hơn (đặc biệt với hộ nhỏ, ít nghiệp vụ).
1.2. Chủ hộ có thể tổ chức kế toán theo 3 cách (chọn cách phù hợp thực tế)
Cũng theo Điều 2, chủ hộ có thể:
Tự ghi chép sổ sách kế toán, hoặc
Bố trí người làm kế toán (bao gồm người thân nêu trên), hoặc
Thuê dịch vụ làm kế toán theo quy định pháp luật.
Gợi ý của Smarttax: nếu hộ có doanh thu tăng nhanh, nhiều đầu vào/đầu ra, dùng hóa đơn điện tử thường xuyên, bạn nên cân nhắc thuê dịch vụ để đảm bảo đúng mẫu sổ, đúng kỳ, đúng logic đối chiếu.
1.3. Có được “kiêm nhiệm” làm kế toán không?
Thông tư 152 cũng cho phép chủ hộ bố trí người quản lý, điều hành, thủ kho, thủ quỹ, hoặc người được giao nhiệm vụ thường xuyên mua – bán tài sản kiêm nhiệm làm kế toán cho hộ kinh doanh.
Lưu ý thực hành: dù kiêm nhiệm, vẫn nên phân tách trách nhiệm chứng từ – ghi sổ – đối chiếu để giảm sai sót (nhất là phần doanh thu theo ngành nghề và tỷ lệ thuế).
2) Hộ kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai có bắt buộc làm sổ kế toán không?
2.1. Nguyên tắc chung: Nộp thuế “kê khai” thì phải thực hiện chế độ kế toán
Theo Thông tư 40/2021/TT-BTC, hộ/cá nhân kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai phải thực hiện chế độ kế toán, hóa đơn, chứng từ.
Nói cách khác, thực tế triển khai sẽ gắn với việc mở và ghi sổ kế toán hộ kinh doanh theo quy định phù hợp trường hợp của bạn.
2.2. Trường hợp ngoại lệ: Có thể không phải thực hiện chế độ kế toán
Thông tư 40 cũng nêu: nếu hộ/cá nhân kinh doanh thuộc lĩnh vực/ngành nghề có căn cứ xác định được doanh thu theo xác nhận của cơ quan chức năng thì không phải thực hiện chế độ kế toán.
Tuy nhiên, trường hợp này không phổ biến; để an toàn, bạn nên xác định rõ ngành nghề và cách cơ quan thuế quản lý doanh thu trước khi kết luận “không cần sổ”.
3) Trọn bộ mẫu sổ kế toán hộ kinh doanh theo Thông tư 152/2025/TT-BTC (áp dụng từ 01/01/2026)
Dưới đây là cách hiểu “nhóm” theo thực tiễn áp dụng, bám đúng các mẫu sổ được nêu trong Thông tư 152:
| Nhóm/Trường hợp áp dụng | Phương pháp nộp thuế (tóm tắt) | Mẫu sổ kế toán cần dùng (ký hiệu đúng) |
|---|---|---|
| Nhóm 1 | Không chịu thuế GTGT, không phải nộp thuế TNCN | Sổ doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ – Mẫu S1a-HKD |
| Nhóm 2 | Nộp thuế GTGT và thuế TNCN theo tỷ lệ % trên doanh thu | Sổ doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ – Mẫu S2a-HKD |
| Nhóm 3 | Nộp thuế GTGT theo tỷ lệ % trên doanh thu và thuế TNCN trên thu nhập tính thuế | S2b-HKD (Doanh thu) + S2c-HKD (Doanh thu, chi phí) + S2d-HKD (Vật liệu/dụng cụ/sản phẩm/hàng hóa) + S2e-HKD (Tiền) |
| Nhóm 4 | Có hoạt động chịu các loại thuế khác (xuất nhập khẩu, TTĐB, tài nguyên, BVMT, SDĐ…) | Sổ theo dõi nghĩa vụ thuế khác – Mẫu S3a-HKD |
3.1. Sổ sách có thể lưu trữ bản giấy hoặc điện tử, tối thiểu 5 năm
Hộ/cá nhân kinh doanh được lựa chọn lưu trữ tài liệu kế toán (hóa đơn, chứng từ, sổ kế toán…) bằng phương tiện điện tử hoặc bản giấy; thời hạn lưu trữ tối thiểu 05 năm (riêng hóa đơn theo quy định pháp luật về thuế).
3.2. Có thể mở thêm sổ hoặc chỉnh mẫu – nhưng phải đảm bảo thông tin bắt buộc
Ngoài các sổ hướng dẫn, hộ kinh doanh có thể bổ sung sổ hoặc sửa đổi biểu mẫu cho phù hợp nhu cầu; tuy nhiên sổ vẫn phải thể hiện rõ tên sổ, ngày lập, họ tên/chữ ký và đóng dấu (nếu có) của người đại diện.
3.3. Checklist chọn “đúng nhóm” để khỏi thiếu sổ
Bạn không chịu GTGT, không phải nộp TNCN → ưu tiên Nhóm 1 (S1a-HKD).
Bạn nộp GTGT + TNCN theo % doanh thu → Nhóm 2 (S2a-HKD).
Bạn nộp GTGT % doanh thu nhưng TNCN theo thu nhập tính thuế (cần theo dõi chi phí, hàng tồn, dòng tiền…) → Nhóm 3 (S2b–S2e).
Bạn phát sinh thuế khác (ngoài GTGT/TNCN) → Nhóm 4 (S3a-HKD).
Kết luận
Năm 2026, kế toán hộ kinh doanh được “mở” hơn về nhân sự: chủ hộ có thể bố trí bố/mẹ/vợ/chồng/con/anh chị em ruột làm kế toán hoặc cho phép một số vị trí kiêm nhiệm, miễn là tổ chức ghi sổ đúng quy định. Đồng thời, việc chọn đúng mẫu sổ theo Thông tư 152 là nền tảng để kê khai thuế chuẩn và dễ đối chiếu số liệu (đặc biệt với hộ kê khai).
Nếu bạn muốn triển khai trọn gói: thiết lập sổ theo đúng nhóm, hướng dẫn quy trình chứng từ – ghi sổ – đối chiếu, và đồng hành kê khai theo kỳ, Smarttax có thể hỗ trợ để bạn làm đúng ngay từ đầu và tiết kiệm thời gian vận hành.
Ngoài ra, Nếu bạn đang tìm kiếm một đối tác tin cậy để hỗ trợ vấn đề kế toán cơ bản đến nâng cao cho doanh nghiệp của bạn, hãy xem xét Smarttax – đối tác tin cậy với dịch vụ kế toán chất lượng cao và giải pháp toàn diện để giúp doanh nghiệp của bạn phát triển mạnh mẽ.
SMARTTAX – SỰ LỰA CHỌN THÔNG MINH CHO DOANH NGHIỆP CỦA BẠN
Smarttax tự hào là một trong số những công ty chất lượng hàng đầu tại khu vực TP.HCM và Đà Nẵng cung cấp dịch vụ hỗ trợ toàn diện cho doanh nghiệp. Với hơn 15 năm kinh nghiệm trong ngành kế toán, chúng tôi hiểu được việc kế toán thuế cần có sự hỗ trợ của các kế toán am hiểu chuyên môn và nhiều kinh nghiệm kỹ năng.
Cùng đội ngũ Kế toán và Luật sư có chuyên môn cao, nhiều năm kinh nghiệm được đào tạo chuyên nghiệp, cống hiến hết mình với sứ mệnh hỗ trợ, đồng hành cùng doanh nghiệp trên quãng đường phát triển, Smarttax sẽ là người bạn đồng hành đáng tin cậy cho Doanh nghiệp của bạn.
Lựa chọn cho mình một dịch vụ kế toán thuế trọn gói uy tín chất lượng chính là tiền đề giúp doanh nghiệp tập trung vào công việc kinh doanh. Smarttax Đà Nẵng – Đại lý Thuế cung cấp dịch vụ kế toán – Thuế cam kết mang đến cho doanh nghiệp sự an tâm bền vững, sẽ trở thành hậu phương vững chắc góp phần công sức vào sự thành công của doanh nghiệp trong tương lai gần nhất. Bên cạnh các dịch vụ kế toán Thuế, dịch vụ đăng ký kinh doanh… hỗ trợ doanh nghiệp tại Smarttax. Hãy tham gia hệ sinh thái khởi nghiệp trong hệ thống Smarttax bao gồm:
- eSmart: là đơn vị hàng đầu trong việc cung cấp các dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp tại Việt Nam. eSmart luôn đồng hành và hỗ trợ Doanh nghiệp trên con đường kinh doanh thông qua các giải pháp thiết thực từ những dịch vụ cung cấp: Cho thuê văn phòng chia sẻ, chỗ ngồi làm việc cố định, co-working space, phòng làm việc riêng…..
- Smartband: dịch vụ thiết kế bộ nhận diện thương hiệu (Brand Identity) cho doanh nghiệp bao gồm: bộ nhận diện thương hiệu cốt lõi, bộ nhận diện thương hiệu văn phòng, bộ nhận diện thương hiệu marketing cho doanh nghiệp….
- eConnect: eConnect là tổ chức kết nối kinh doanh do eSmart thành lập dành cho các thành viên là doanh nghiệp cùng chia sẻ kiến thức, cùng phát triển và cùng thành công trên chặng đường lập nghiệp.
Với kinh nghiệm hơn 15 năm cung cấp các dịch vụ kế toán thuế trọn gói, đăng ký kinh doanh, bảo hiểm xã hội,… Smarttax luôn sẵn lòng tư vấn tận tâm, đáp ứng kịp thời mọi nhu cầu của khách hàng. Quý khách cần giải đáp bất kỳ thắc mắc nào, hãy liên hệ trực tiếp với chúng tôi để được hỗ trợ nhanh nhất tại:
SMARTTAX – HẬU PHƯƠNG VỮNG CHẮC CHO SỰ THÀNH CÔNG CỦA DOANH NGHIỆP
Hotline: 1900 1578
Email: info@smattax.vn
Trụ sở: Tầng 7, Tòa nhà Centre Point, 106 Nguyễn Văn Trỗi, Phường Phú Nhuận, Tp Hồ Chí Minh.
Chi nhánh: Tầng 8, Hilton Đà Nẵng, 50 Bạch Đằng, Phường Hải Châu, Tp Đà Nẵng.
Website: www.Smarttax.vn
