Nghị định 320 là căn cứ quan trọng khi doanh nghiệp xác định chi phí được trừ và thu nhập chịu thuế TNDN. Trong thực tế, nhiều khoản mua hàng hóa/dịch vụ không có hóa đơn vẫn có thể được tính chi phí nếu lập bảng kê đúng quy định. Đồng thời, một số khoản thu nhập như lãi tiền gửi, lãi cho vay vốn, bán ngoại tệ và thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản cũng được hướng dẫn cụ thể. Smarttax tổng hợp ngắn gọn – rõ ràng các nội dung doanh nghiệp hay gặp nhất theo Nghị định 320.
1. Nghị định 320 và chi phí được trừ: 5 trường hợp mua không cần hóa đơn nhưng phải lập bảng kê
1.1. Nguyên tắc chung để chi phí được trừ khi tính thu nhập chịu thuế
Theo Điều 9 Nghị định 320, doanh nghiệp được trừ các khoản chi khi xác định thu nhập chịu thuế nếu đáp ứng điều kiện (tóm lược theo nội dung bạn cung cấp):
(a) Chi phí thực tế phát sinh liên quan hoạt động sản xuất, kinh doanh.
(b) Có đủ hóa đơn, chứng từ theo quy định; riêng một số trường hợp đặc thù được phép không có hóa đơn nhưng phải có chứng từ chi trả và bảng kê thu mua.
(c) Khoản chi từ 05 triệu đồng/lần trở lên phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt (theo quy định về thuế GTGT).
1.2. 05 trường hợp mua hàng hóa, dịch vụ không cần hóa đơn mà lập bảng kê theo Nghị định 320
Căn cứ điểm b khoản 1 Điều 9 Nghị định 320/2025/NĐ-CP, 05 trường hợp gồm:
Mua nông, lâm, thủy sản của người sản xuất, đánh bắt trực tiếp bán ra.
Mua sản phẩm thủ công làm bằng đay, cói, tre, nứa, lá, sõng, mây, rơm, vỏ dừa, sọ dừa… hoặc nguyên liệu tận dụng từ sản phẩm nông nghiệp do người sản xuất thủ công trực tiếp bán ra.
Mua phế liệu của người trực tiếp thu nhặt.
Mua đồ dùng, tài sản của hộ gia đình, cá nhân trực tiếp bán ra.
Mua hàng hóa, dịch vụ của cá nhân/hộ kinh doanh (không thuộc 4 nhóm trên) có doanh thu dưới ngưỡng doanh thu chịu thuế GTGT.
Lưu ý thực hành quan trọng theo Nghị định 320: Với trường hợp (5), nếu giá trị mua trong ngày của từng hộ/cá nhân từ 05 triệu đồng trở lên thì phải thanh toán không dùng tiền mặt.
1.3. Doanh nghiệp cần chuẩn bị hồ sơ gì để “đủ điều kiện” khi không có hóa đơn?
Với 05 trường hợp nêu trên theo Nghị định 320, doanh nghiệp vẫn phải có đầy đủ bộ chứng từ tối thiểu sau:
Chứng từ chi trả tiền cho người bán theo quy định pháp luật về kế toán, hóa đơn, chứng từ.
Bảng kê thu mua hàng hóa, dịch vụ do người đại diện theo pháp luật hoặc người được ủy quyền ký và chịu trách nhiệm.
Nếu khoản chi từ 05 triệu đồng trở lên/lần (và/hoặc thuộc điều kiện “từ 05 triệu đồng trở lên trong ngày của từng hộ/cá nhân” như nêu ở trên) thì cần thêm:
Chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt (ủy nhiệm chi, chuyển khoản, thanh toán qua ngân hàng… theo quy định liên quan).
Checklist nhanh (Smarttax gợi ý):
Xác định đúng thuộc 1 trong 5 trường hợp theo Nghị định 320
Có chứng từ chi tiền hợp lệ
Bảng kê có chữ ký đúng thẩm quyền
Từ 05 triệu trở lên: thanh toán không tiền mặt + chứng từ kèm theo
Lưu hồ sơ theo kỳ tính thuế để sẵn sàng giải trình
2. Nghị định 320 về thu nhập chịu thuế TNDN: lãi tiền gửi, lãi cho vay vốn, bán ngoại tệ
2.1. Những khoản nào thuộc nhóm “lãi tiền gửi, lãi cho vay vốn, bán ngoại tệ”?
Theo điểm g khoản 3 Điều 3 Nghị định 320/2025/NĐ-CP (nội dung bạn cung cấp), thu nhập chịu thuế TNDN (thu nhập khác) gồm:
Lãi tiền gửi tại tổ chức tín dụng.
Lãi cho vay vốn dưới mọi hình thức, bao gồm cả lãi trả chậm, lãi trả góp, phí bảo lãnh tín dụng và các khoản phí khác trong hợp đồng cho vay vốn.
Thu nhập từ bán ngoại tệ: xác định bằng tổng số tiền thu từ bán ngoại tệ trừ đi tổng giá mua/tổng giá vốn của ngoại tệ bán ra.
Ngoại lệ theo nội dung bạn cung cấp: loại trừ “thu nhập từ hoạt động cấp tín dụng, gửi tiền, kinh doanh ngoại tệ của tổ chức tín dụng”.
2.2. Lưu ý về chênh lệch tỷ giá
Cùng tại khoản 3 Điều 3 Nghị định 320 (điểm h theo trích dẫn bạn đưa), chênh lệch tỷ giá có thể được ghi nhận vào chi phí/t hu nhập tùy trường hợp liên quan trực tiếp hay không liên quan trực tiếp đến doanh thu, chi phí của hoạt động sản xuất kinh doanh chính.
Trong thực tế, doanh nghiệp nên phân loại rõ: phát sinh do hoạt động chính hay là hoạt động tài chính/thu nhập khác để hạch toán nhất quán, tránh sai sót khi quyết toán.
3. Thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản theo Nghị định 320 gồm những khoản nào?
3.1. Danh mục thu nhập chuyển nhượng bất động sản theo Điều 15 Nghị định 320
Theo Điều 15 Nghị định 320/2025/NĐ-CP (nội dung bạn cung cấp), thu nhập từ hoạt động chuyển nhượng bất động sản bao gồm:
Thu nhập từ chuyển nhượng quyền sử dụng đất, chuyển nhượng quyền thuê đất (kể cả chuyển nhượng dự án gắn với quyền sử dụng đất/quyền thuê đất).
Thu nhập từ cho thuê/cho thuê lại quyền sử dụng đất của doanh nghiệp kinh doanh BĐS (không phân biệt có hay không có hạ tầng/công trình gắn liền với đất), lưu ý không bao gồm trường hợp chỉ cho thuê nhà/công trình trên đất nhưng không có quyền cho thuê quyền sử dụng đất theo pháp luật đất đai.
Thu nhập từ chuyển nhượng nhà, công trình xây dựng gắn liền với đất, kể cả tài sản gắn liền nếu không tách riêng giá trị khi chuyển nhượng.
Thu nhập từ chuyển nhượng tài sản gắn liền với đất.
Thu nhập từ chuyển nhượng quyền sở hữu nhà ở, cơ sở hạ tầng, công trình kiến trúc trên đất.
Thu nhập từ chuyển nhượng, cho thuê bất động sản của Quỹ đầu tư bất động sản theo quy định; đồng thời, công ty quản lý quỹ thực hiện kê khai, nộp thuế đối với phần thu nhập này theo quy định tương ứng.
3.2. Gợi ý quản trị rủi ro khi phát sinh chuyển nhượng/cho thuê BĐS
Để hạn chế rủi ro khi kê khai thuế TNDN liên quan đến BĐS theo Nghị định 320, doanh nghiệp nên:
Tách bạch hồ sơ pháp lý quyền sử dụng đất/quyền thuê đất và hồ sơ tài sản trên đất.
Làm rõ nội dung hợp đồng: chuyển nhượng cái gì, giá trị tách riêng hay gộp chung.
Chuẩn hóa bộ chứng từ thanh toán, nghiệm thu, bàn giao để thống nhất với hạch toán kế toán và kê khai thuế.
Kết luận
Nghị định 320 đặt ra hai “điểm chốt” doanh nghiệp cần nắm: (1) có 05 trường hợp mua hàng hóa/dịch vụ không cần hóa đơn nhưng phải lập bảng kê và chuẩn đủ chứng từ (đặc biệt mốc từ 05 triệu đồng phải thanh toán không dùng tiền mặt); (2) hướng dẫn rõ nhóm thu nhập chịu thuế TNDN như lãi tiền gửi, lãi cho vay, bán ngoại tệ và thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản. Nếu bạn muốn Smarttax hỗ trợ rà soát chứng từ, chuẩn hóa bảng kê thu mua và kiểm tra rủi ro khi quyết toán theo Nghị định 320, hãy gửi tình huống thực tế (loại giao dịch, giá trị, hình thức thanh toán, bộ chứng từ hiện có) để đội ngũ hướng dẫn theo đúng quy định.
Ngoài ra, Nếu bạn đang tìm kiếm một đối tác tin cậy để hỗ trợ vấn đề kế toán cơ bản đến nâng cao cho doanh nghiệp của bạn, hãy xem xét Smarttax – đối tác tin cậy với dịch vụ kế toán chất lượng cao và giải pháp toàn diện để giúp doanh nghiệp của bạn phát triển mạnh mẽ.
SMARTTAX – SỰ LỰA CHỌN THÔNG MINH CHO DOANH NGHIỆP CỦA BẠN
Smarttax tự hào là một trong số những công ty chất lượng hàng đầu tại khu vực TP.HCM và Đà Nẵng cung cấp dịch vụ hỗ trợ toàn diện cho doanh nghiệp. Với hơn 15 năm kinh nghiệm trong ngành kế toán, chúng tôi hiểu được việc kế toán thuế cần có sự hỗ trợ của các kế toán am hiểu chuyên môn và nhiều kinh nghiệm kỹ năng.
Cùng đội ngũ Kế toán và Luật sư có chuyên môn cao, nhiều năm kinh nghiệm được đào tạo chuyên nghiệp, cống hiến hết mình với sứ mệnh hỗ trợ, đồng hành cùng doanh nghiệp trên quãng đường phát triển, Smarttax sẽ là người bạn đồng hành đáng tin cậy cho Doanh nghiệp của bạn.
Lựa chọn cho mình một dịch vụ kế toán thuế trọn gói uy tín chất lượng chính là tiền đề giúp doanh nghiệp tập trung vào công việc kinh doanh. Smarttax Đà Nẵng – Đại lý Thuế cung cấp dịch vụ kế toán – Thuế cam kết mang đến cho doanh nghiệp sự an tâm bền vững, sẽ trở thành hậu phương vững chắc góp phần công sức vào sự thành công của doanh nghiệp trong tương lai gần nhất. Bên cạnh các dịch vụ kế toán Thuế, dịch vụ đăng ký kinh doanh… hỗ trợ doanh nghiệp tại Smarttax. Hãy tham gia hệ sinh thái khởi nghiệp trong hệ thống Smarttax bao gồm:
- eSmart: là đơn vị hàng đầu trong việc cung cấp các dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp tại Việt Nam. eSmart luôn đồng hành và hỗ trợ Doanh nghiệp trên con đường kinh doanh thông qua các giải pháp thiết thực từ những dịch vụ cung cấp: Cho thuê văn phòng chia sẻ, chỗ ngồi làm việc cố định, co-working space, phòng làm việc riêng…..
- Smartband: dịch vụ thiết kế bộ nhận diện thương hiệu (Brand Identity) cho doanh nghiệp bao gồm: bộ nhận diện thương hiệu cốt lõi, bộ nhận diện thương hiệu văn phòng, bộ nhận diện thương hiệu marketing cho doanh nghiệp….
- eConnect: eConnect là tổ chức kết nối kinh doanh do eSmart thành lập dành cho các thành viên là doanh nghiệp cùng chia sẻ kiến thức, cùng phát triển và cùng thành công trên chặng đường lập nghiệp.
Với kinh nghiệm hơn 15 năm cung cấp các dịch vụ kế toán thuế trọn gói, đăng ký kinh doanh, bảo hiểm xã hội,… Smarttax luôn sẵn lòng tư vấn tận tâm, đáp ứng kịp thời mọi nhu cầu của khách hàng. Quý khách cần giải đáp bất kỳ thắc mắc nào, hãy liên hệ trực tiếp với chúng tôi để được hỗ trợ nhanh nhất tại:
SMARTTAX – HẬU PHƯƠNG VỮNG CHẮC CHO SỰ THÀNH CÔNG CỦA DOANH NGHIỆP
Hotline: 1900 1578
Email: info@smattax.vn
Trụ sở: Tầng 7, Tòa nhà Centre Point, 106 Nguyễn Văn Trỗi, Phường Phú Nhuận, Tp Hồ Chí Minh.
Chi nhánh: Tầng 8, Hilton Đà Nẵng, 50 Bạch Đằng, Phường Hải Châu, Tp Đà Nẵng.
Website: www.Smarttax.vn
