Bãi bỏ 3 thủ tục hành chính về thuế: Cần biết gì?

Ngày 30/7/2026, Bộ Tài chính ban hành Quyết định 2040/QĐ-BTC, công bố bãi bỏ 3 thủ tục hành chính về thuế liên quan đến việc đánh giá năng lực chuyên môn, sử dụng dịch vụ đại lý thuế và tổ chức lớp cập nhật kiến thức. Thay đổi này ảnh hưởng trực tiếp đến người dự thi, người nộp thuế, đại lý thuế và đơn vị đào tạo. Tuy nhiên, bãi bỏ thủ tục hành chính không đồng nghĩa với việc xóa bỏ toàn bộ điều kiện chuyên môn hoặc nghĩa vụ cập nhật kiến thức. Bài viết dưới đây giúp người đọc nhận diện đúng phạm vi thay đổi và các công việc cần rà soát.

Quyết định 2040/QĐ-BTC quy định vấn đề gì?

Quyết định 2040/QĐ-BTC ngày 30/7/2026 của Bộ Tài chính có tên đầy đủ là Quyết định về việc công bố thủ tục hành chính bị bãi bỏ trong lĩnh vực quản lý thuế thuộc phạm vi chức năng quản lý của Bộ Tài chính.

Theo Điều 1, Bộ Tài chính công bố kèm theo Quyết định này 3 thủ tục hành chính bị bãi bỏ. Điều 2 quy định Quyết định có hiệu lực kể từ ngày ký ban hành, đồng thời bãi bỏ nội dung công bố các thủ tục tương ứng tại số thứ tự 5, 6 và 132 Phụ lục I ban hành kèm theo Quyết định 4472/QĐ-BTC ngày 30/12/2025.

Quyết định do Thứ trưởng Cao Anh Tuấn ký thay Bộ trưởng Bộ Tài chính. Căn cứ trực tiếp dẫn đến việc công bố bãi bỏ là Thông tư 109/2026/TT-BTC ngày 24/7/2026 về quản lý hoạt động kinh doanh dịch vụ làm thủ tục về thuế. Nội dung này được thể hiện trong văn bản Quyết định 2040/QĐ-BTC.

Các mốc pháp lý cần phân biệt

Thông tin ngày ban hành và hiệu lực của Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15 được công bố trên Cổng thông tin điện tử Chính phủ. Nghị định 252/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 01/7/2026 theo Hệ thống văn bản Chính phủ.

Bãi bỏ 3 thủ tục hành chính về thuế gồm những thủ tục nào?

Phụ lục ban hành kèm theo Quyết định 2040/QĐ-BTC xác định cụ thể tên thủ tục, mã hồ sơ và cơ quan từng có thẩm quyền giải quyết như sau:

Ba thủ tục trên từng được công bố tại số thứ tự 5, 6 và 132 của Phụ lục I ban hành kèm theo Quyết định 4472/QĐ-BTC ngày 30/12/2025.

Điểm cần lưu ý là Quyết định 2040/QĐ-BTC công bố bãi bỏ đúng 3 thủ tục nêu trên. Văn bản không quy định bãi bỏ toàn bộ thủ tục thuế, toàn bộ hoạt động đại lý thuế hoặc tất cả điều kiện kinh doanh dịch vụ làm thủ tục về thuế.

Những đối tượng nào bị ảnh hưởng?

Người tham gia đánh giá năng lực nghiệp vụ chuyên môn về thuế

Thủ tục đăng ký dự thi và cấp chứng chỉ theo cơ chế cũ không còn được tiếp tục áp dụng dưới mã hồ sơ 1.010237. Người có nhu cầu hoạt động trong lĩnh vực này phải theo dõi quy trình đánh giá năng lực nghiệp vụ chuyên môn về thuế theo Thông tư 109/2026/TT-BTC.

Việc bãi bỏ thủ tục cũ không có nghĩa là cá nhân được hành nghề mà không cần đáp ứng tiêu chuẩn chuyên môn.

Người nộp thuế đang sử dụng đại lý thuế

Thủ tục thông báo sử dụng, tạm dừng hoặc chấm dứt sử dụng dịch vụ đại lý thuế theo mã hồ sơ 1.010701 đã bị bãi bỏ.

Doanh nghiệp, hộ kinh doanh và cá nhân vẫn cần quản lý hợp đồng, phạm vi ủy quyền, tài khoản giao dịch thuế điện tử, dữ liệu kê khai và trách nhiệm của các bên. Quyết định 2040/QĐ-BTC chỉ bãi bỏ thủ tục hành chính được công bố trước đây, không tuyên bố hủy bỏ giá trị của hợp đồng dịch vụ.

Đơn vị tổ chức cập nhật kiến thức

Các tổ chức xã hội nghề nghiệp về đại lý thuế; trường cao đẳng, đại học, học viện và trường bồi dưỡng cán bộ có chuyên ngành đào tạo về thuế là nhóm chịu ảnh hưởng trực tiếp.

Thủ tục đăng ký tổ chức lớp, thông báo kế hoạch và báo cáo kết quả theo mã hồ sơ 1.010700 bị bãi bỏ. Dù vậy, các đơn vị vẫn phải đáp ứng những trách nhiệm chuyên môn, quản lý lớp học và lưu trữ hồ sơ theo Thông tư 109/2026/TT-BTC.

Đại lý thuế và người trực tiếp cung cấp dịch vụ

Đại lý thuế, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh dịch vụ làm thủ tục về thuế và người trực tiếp thực hiện dịch vụ cần cập nhật quy trình nội bộ theo Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15, Nghị định 252/2026/NĐ-CP và Thông tư 109/2026/TT-BTC.

Đối với doanh nghiệp thông thường không sử dụng đại lý thuế và không kinh doanh dịch vụ làm thủ tục về thuế, Quyết định này không trực tiếp thay đổi thủ tục khai, nộp hoặc quyết toán thuế của doanh nghiệp.

Bãi bỏ thủ tục có đồng nghĩa với bãi bỏ nghĩa vụ?

Không nên đồng nhất hai khái niệm này.

Bãi bỏ thủ tục hành chính có nghĩa là cơ quan nhà nước không tiếp tục duy trì thủ tục đó trong danh mục thủ tục hành chính đã công bố. Tuy nhiên, một số điều kiện, trách nhiệm chuyên môn hoặc hoạt động thực tế có thể đã được chuyển sang cơ chế khác.

Trường hợp đăng ký dự thi

Thông tư 109/2026/TT-BTC chuyển sang cơ chế đánh giá năng lực nghiệp vụ chuyên môn về thuế. Theo Điều 5, người đăng ký vẫn phải gửi hồ sơ đến Hội đồng đánh giá năng lực, gồm đơn đăng ký và các tài liệu chứng minh đáp ứng điều kiện.

Như vậy, thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền giải quyết của Cục Thuế bị bãi bỏ nhưng người tham gia vẫn phải đăng ký với Hội đồng đánh giá theo quy trình mới. Không nên diễn giải thành “không cần nộp hồ sơ” hoặc “không cần đánh giá năng lực”.

Trường hợp sử dụng dịch vụ đại lý thuế

Thủ tục thông báo sử dụng, tạm dừng hoặc chấm dứt sử dụng dịch vụ đại lý thuế bị bãi bỏ. Tuy nhiên, các bên vẫn cần xác lập và quản lý quan hệ dịch vụ bằng hợp đồng, phạm vi công việc và cơ chế ủy quyền phù hợp.

Nếu thay đổi đơn vị dịch vụ, doanh nghiệp cần kiểm tra quyền truy cập hệ thống thuế điện tử, chữ ký số, tài khoản nhận thông báo và các hồ sơ chưa hoàn thành. Đây là yêu cầu quản trị rủi ro thực tế, không phải một thủ tục mới được Quyết định 2040/QĐ-BTC đặt ra.

Trường hợp tổ chức lớp cập nhật kiến thức

Điều 13 Thông tư 109/2026/TT-BTC vẫn yêu cầu đơn vị tổ chức:

• Xây dựng kế hoạch chi tiết các lớp chậm nhất trong quý I hằng năm.
• Bảo đảm chương trình, tài liệu và đội ngũ giảng viên đáp ứng điều kiện.
• Theo dõi, điểm danh người học.
• Cấp giấy xác nhận tham dự cập nhật kiến thức.
• Lưu trữ hồ sơ tổ chức lớp.
• Cung cấp thông tin, tài liệu khi cơ quan có thẩm quyền yêu cầu.
• Công bố danh sách người tham gia cập nhật kiến thức.

Do đó, việc bãi bỏ thủ tục đăng ký, thông báo và báo cáo định kỳ không đồng nghĩa với việc đơn vị tổ chức được miễn các trách nhiệm trên.

Quy định mới thay đổi như thế nào?

Từ thi cấp chứng chỉ sang đánh giá năng lực

Theo Thông tư 109/2026/TT-BTC, cơ chế mới sử dụng khái niệm “đánh giá năng lực nghiệp vụ chuyên môn về thuế”. Nội dung đánh giá gồm môn pháp luật về thuế và môn kế toán.

Người tham gia nộp hồ sơ cho Hội đồng đánh giá năng lực. Đơn vị tổ chức đánh giá là tổ chức xã hội nghề nghiệp về đại lý thuế đáp ứng điều kiện theo quy định, thay vì thủ tục cũ do Cục Thuế trực tiếp giải quyết.

Kết quả đạt yêu cầu cùng với việc cập nhật kiến thức là căn cứ để xác định người tham gia đáp ứng tiêu chuẩn chuyên môn theo quy định pháp luật.

Giảm thủ tục tiền kiểm đối với lớp cập nhật kiến thức

Đơn vị tổ chức lớp không còn thực hiện thủ tục hành chính đăng ký tổ chức lớp, thông báo kế hoạch và báo cáo kết quả theo mã hồ sơ 1.010700.

Thay vào đó, trách nhiệm được chuyển mạnh sang cơ chế tự tổ chức, lưu trữ hồ sơ, công khai thông tin và cung cấp tài liệu khi cơ quan có thẩm quyền yêu cầu. Điều này giúp giảm thủ tục nhưng đồng thời yêu cầu đơn vị phải chủ động kiểm soát tính đầy đủ của hồ sơ.

Tiếp tục yêu cầu cập nhật kiến thức hằng năm

Theo Điều 10 và Điều 12 Thông tư 109/2026/TT-BTC, người tham gia hoạt động kinh doanh dịch vụ làm thủ tục về thuế phải cập nhật kiến thức hằng năm, trừ năm tham gia đánh giá năng lực.

Thời gian cập nhật tối thiểu là 24 giờ, tương đương 3 ngày học trong một năm. Số giờ được cộng dồn từ ngày 01/01 đến ngày 31/12 và được chứng minh bằng giấy xác nhận của đơn vị tổ chức.

Thời điểm áp dụng và quy định chuyển tiếp

Quyết định 2040/QĐ-BTC ghi ngày ban hành 30/7/2026 và có hiệu lực kể từ ngày ký. Trong khi đó, Thông tư 109/2026/TT-BTC có hiệu lực từ ngày 24/7/2026 và thay thế Thông tư 10/2021/TT-BTC ngày 26/01/2021.

Một số quy định chuyển tiếp quan trọng gồm:

• Giấy chứng nhận điểm thi và điểm phúc khảo được cấp theo quy định cũ tiếp tục được bảo lưu trong 36 tháng tính từ tháng công bố kết quả.
• Chứng chỉ hành nghề được cấp theo Thông tư 117/2012/TT-BTC hoặc Thông tư 10/2021/TT-BTC được công nhận tương đương với việc đáp ứng năng lực nghiệp vụ chuyên môn theo quy định mới.
• Nhân viên đại lý thuế đang hoạt động trước ngày Thông tư 109/2026/TT-BTC có hiệu lực được tiếp tục hoạt động đến hết ngày 31/12/2026 mà chưa phải chứng minh số giờ cập nhật kiến thức.
• Nếu tiếp tục hoạt động từ năm 2027, nhân viên đại lý thuế phải cập nhật kiến thức theo quy định mới.
• Giấy xác nhận cập nhật kiến thức đã được cấp theo Thông tư 10/2021/TT-BTC tiếp tục có giá trị.

Những quy định này cho thấy việc thay đổi cơ chế quản lý không làm mất hiệu lực hàng loạt đối với điểm thi, chứng chỉ hoặc giấy xác nhận đã được cấp hợp lệ trước đó.

Hướng dẫn rà soát và thực hiện từng bước

Bước 1: Xác định vai trò của mình

Người đọc cần xác định mình thuộc nhóm người tham gia đánh giá năng lực, người nộp thuế sử dụng đại lý thuế, đơn vị đào tạo hay tổ chức kinh doanh dịch vụ làm thủ tục về thuế.

Mỗi nhóm sẽ chịu tác động khác nhau và không phải thực hiện cùng một quy trình.

Bước 2: Ngừng sử dụng thủ tục và biểu mẫu cũ

Không tiếp tục mặc định sử dụng các thủ tục mang mã hồ sơ 1.010237, 1.010701 và 1.010700.

Nếu đã chuẩn bị hồ sơ nhưng chưa nộp, cần đối chiếu lại Thông tư 109/2026/TT-BTC và hướng dẫn của đơn vị tổ chức hoặc cơ quan thuế.

Bước 3: Chuyển sang quy trình tương ứng

Người tham gia đánh giá năng lực thực hiện theo thông báo của Hội đồng đánh giá năng lực. Đơn vị tổ chức cập nhật kiến thức chuyển sang cơ chế xây dựng kế hoạch, quản lý học viên, cấp giấy xác nhận và lưu trữ hồ sơ.

Người nộp thuế sử dụng đại lý thuế cần quản lý hợp đồng và quyền giao dịch điện tử thay cho việc chỉ tập trung vào thủ tục thông báo cũ.

Bước 4: Kiểm tra hồ sơ chuyển tiếp

Cá nhân đã có điểm thi, chứng chỉ hoặc giấy xác nhận cập nhật kiến thức cần lưu giữ bản gốc, bản điện tử và tài liệu chứng minh thời điểm được cấp.

Không nên tự hủy hoặc đăng ký lại hồ sơ khi chưa kiểm tra quy định chuyển tiếp.

Bước 5: Theo dõi hướng dẫn triển khai

Do cơ chế đánh giá năng lực và quản lý cập nhật kiến thức đã thay đổi, cá nhân và tổ chức nên theo dõi thông báo từ Cục Thuế, Thuế tỉnh, thành phố và tổ chức xã hội nghề nghiệp đủ điều kiện.

Một số tình huống thực tế

Đã đăng ký thi nhưng chưa tham gia kỳ thi

Người đăng ký cần kiểm tra thông báo của đơn vị tổ chức và quy định chuyển tiếp áp dụng cho kỳ thi cụ thể. Quyết định 2040/QĐ-BTC không tự động kết luận mọi hồ sơ đã nộp đều bị hủy.

Nếu hồ sơ chưa được tiếp nhận, người đăng ký nên chuyển sang quy trình đánh giá năng lực theo Thông tư 109/2026/TT-BTC.

Doanh nghiệp đang thuê đại lý thuế

Doanh nghiệp không nên hiểu rằng thủ tục thông báo bị bãi bỏ thì đại lý thuế được tự động thực hiện mọi công việc.

Phạm vi dịch vụ vẫn cần được thể hiện rõ trong hợp đồng. Doanh nghiệp nên rà soát người được cấp quyền, loại hồ sơ được ký, kỳ kê khai đang phụ trách và trách nhiệm bàn giao khi chấm dứt dịch vụ.

Trường đại học đang chuẩn bị lớp cập nhật kiến thức

Đơn vị không còn thực hiện thủ tục hành chính mã 1.010700 nhưng vẫn phải bảo đảm chương trình, tài liệu và giảng viên đáp ứng điều kiện.

Danh sách học viên, điểm danh, giấy xác nhận, kế hoạch lớp và hồ sơ chuyên môn cần được lưu trữ đầy đủ để cung cấp khi cơ quan có thẩm quyền yêu cầu.

Những cách hiểu sai cần tránh

• Cho rằng toàn bộ thủ tục hành chính thuế đều bị bãi bỏ.
• Cho rằng không còn yêu cầu đánh giá năng lực chuyên môn.
• Tiếp tục sử dụng tên thủ tục và mã hồ sơ cũ trên hệ thống.
• Cho rằng nhân viên đại lý thuế không cần cập nhật kiến thức.
• Nghĩ rằng bãi bỏ thủ tục thông báo đồng nghĩa với chấm dứt hợp đồng đại lý thuế.
• Bỏ lưu trữ hồ sơ lớp học vì không còn thủ tục báo cáo định kỳ.
• Ghi sai số hiệu văn bản thành Quyết định 204/QĐ-BTC. Số hiệu đúng trong văn bản là 2040/QĐ-BTC.
• Tự suy diễn mức phạt từ Quyết định 2040/QĐ-BTC. Quyết định này không quy định mức xử phạt vi phạm hành chính.

Doanh nghiệp, đại lý thuế cần làm gì?

Câu hỏi thường gặp

1. Quyết định 2040/QĐ-BTC bãi bỏ bao nhiêu thủ tục hành chính?

Quyết định công bố bãi bỏ 3 thủ tục hành chính trong lĩnh vực quản lý thuế. Các thủ tục liên quan đến đăng ký dự thi hoặc cấp chứng chỉ theo trường hợp miễn thi, thông báo sử dụng dịch vụ đại lý thuế và đăng ký tổ chức lớp cập nhật kiến thức.

2. Quyết định 2040/QĐ-BTC có hiệu lực từ khi nào?

Điều 2 Quyết định 2040/QĐ-BTC quy định văn bản có hiệu lực kể từ ngày ký ban hành. Quyết định ghi ngày 30/7/2026 và nguồn thông tin của cơ quan chủ quản Bộ Tài chính xác định hiệu lực từ ngày này.

3. Bãi bỏ thủ tục đăng ký dự thi có nghĩa là không cần thi nữa không?

Không. Cơ chế cũ được thay bằng đánh giá năng lực nghiệp vụ chuyên môn về thuế. Người tham gia vẫn phải đáp ứng điều kiện và nộp hồ sơ cho Hội đồng đánh giá theo Thông tư 109/2026/TT-BTC.

4. Doanh nghiệp còn phải thông báo khi thuê đại lý thuế không?

Thủ tục hành chính thông báo sử dụng, tạm dừng hoặc chấm dứt sử dụng dịch vụ đại lý thuế theo mã 1.010701 đã bị bãi bỏ. Doanh nghiệp vẫn phải quản lý hợp đồng, phạm vi ủy quyền và quyền truy cập hệ thống thuế điện tử theo quy định hiện hành.

5. Đơn vị tổ chức lớp có còn phải báo cáo kết quả không?

Thủ tục hành chính thông báo kế hoạch và báo cáo kết quả theo mã 1.010700 đã bị bãi bỏ. Tuy nhiên, đơn vị vẫn phải lưu hồ sơ, điểm danh, cấp giấy xác nhận, công khai danh sách người học và cung cấp tài liệu khi cơ quan có thẩm quyền yêu cầu.

6. Chứng chỉ đại lý thuế được cấp trước đây có còn giá trị không?

Có. Thông tư 109/2026/TT-BTC quy định chứng chỉ hành nghề được cấp theo Thông tư 117/2012/TT-BTC và Thông tư 10/2021/TT-BTC được công nhận là đáp ứng năng lực nghiệp vụ chuyên môn về thuế theo cơ chế mới.

Kết luận

Việc bãi bỏ 3 thủ tục hành chính về thuế theo Quyết định 2040/QĐ-BTC giúp cắt giảm một số khâu đăng ký, thông báo và báo cáo trong hoạt động dịch vụ làm thủ tục về thuế. Tuy nhiên, người dự thi, đại lý thuế, người nộp thuế và đơn vị đào tạo vẫn phải thực hiện các điều kiện chuyên môn, cập nhật kiến thức, quản lý hợp đồng và lưu trữ hồ sơ theo quy định mới.

Các tổ chức, cá nhân không nên tiếp tục sử dụng thủ tục hoặc biểu mẫu cũ, đồng thời cũng không nên hiểu việc bãi bỏ thủ tục là bãi bỏ toàn bộ nghĩa vụ. Liên hệ Smarttax để được tư vấn và hỗ trợ rà soát hồ sơ, quy trình thuế, kế toán và các thủ tục doanh nghiệp có liên quan.