Cách khai bổ sung chỉ tiêu 37, 38 theo quy định thuế GTGT và hóa đơn mới nhất

Việc kê khai, điều chỉnh thuế Giá trị gia tăng (GTGT) khi phát hiện sai sót, đặc biệt là liên quan đến hóa đơn điều chỉnh, luôn là bài toán phức tạp. Với sự ra đời của Luật Thuế GTGT 2024 và Nghị định 70/2025/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 123/2020/NĐ-CP, người nộp thuế cần nắm rõ nguyên tắc để khai bổ sung chỉ tiêu 37, 38 một cách chính xác. Bài viết này sẽ cung cấp hướng dẫn chi tiết dựa trên các quy định mới nhất.

1. Căn cứ pháp lý điều chỉnh sai sót và hóa đơn

Để xử lý các trường hợp sai sót, người nộp thuế cần dựa trên hai nhóm quy định song song:

• Về điều chỉnh sai sót trong kê khai thuế: Căn cứ theo điểm đ khoản 1 Điều 14 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024:

  “Người nộp thuế thực hiện khai bổ sung vào tháng, quý phát sinh số thuế giá trị gia tăng đầu vào bị sai, sót nếu việc khai thuế vào tháng, quý phát sinh số thuế giá trị gia tăng phải nộp tăng thêm hoặc bị thu hồi số tiền thuế đã được hoàn tương ứng và nộp tiền chậm nộp vào ngân sách nhà nước (nếu có). Người nộp thuế thực hiện khai vào tháng, quý phát hiện sai, sót nếu việc khai thuế vào tháng, quý phát sinh số thuế giá trị gia tăng đầu vào bị sai, sót làm giảm số tiền thuế phải nộp hoặc chỉ làm tăng hoặc giảm số thuế giá trị gia tăng còn được khấu trừ chuyển sang tháng, quý sau.”

• Về hóa đơn điều chỉnh, thay thế: Căn cứ theo Điều 19 Nghị định 123/2020/NĐ-CP được sửa đổi bởi khoản 13 Điều 1 Nghị định 70/2025/NĐ-CP:

  *“Hóa đơn điều chỉnh, hóa đơn thay thế đối với trường hợp quy định tại điểm b khoản 1 Điều 19 Nghị định 123/2020/NĐ-CP thì người bán, người mua khai bổ sung vào kỳ phát sinh hóa đơn bị điều chỉnh, bị thay thế.”*

Lưu ý quan trọng: Có sự khác biệt về thời điểm kê khai giữa hai văn bản. Luật Thuế GTGT 2024 cho phép khai bổ sung vào kỳ phát hiện sai sót (kỳ hiện tại), trong khi Nghị định 123 (sửa đổi) yêu cầu khai bổ sung vào kỳ phát sinh hóa đơn gốc (kỳ gốc). Vậy, áp dụng thế nào cho đúng?

2. Hướng dẫn thực hành khai bổ sung chỉ tiêu 37, 38 theo tình huống cụ thể

Dưới đây là hướng dẫn chi tiết cho từng đối tượng và tình huống, giúp bạn dễ dàng hình dung và áp dụng.

Trường hợp 1: Điều chỉnh hóa đơn (do viết sai, cần sửa)

Giả sử có hóa đơn viết sai vào tháng 5/2025, đến tháng 8/2025 thì phát hiện và lập hóa đơn điều chỉnh làm tăng số thuế GTGT đầu vào được khấu trừ.

a) Đối với Người bán

• Bước 1: Khai bổ sung vào kỳ gốc (theo Nghị định 123)

  • Người bán phải khai bổ sung số thuế GTGT đầu ra tăng thêm vào tờ khai thuế GTGT của kỳ tháng 5/2025 (kỳ phát sinh hóa đơn gốc).

  • Nếu việc khai bổ sung này làm tăng số thuế phải nộp, người bán phải nộp số thuế chênh lệch tăng thêm và tiền chậm nộp (nếu có) vào Ngân sách Nhà nước.

• Bước 2: Khai giảm chỉ tiêu [37] tại kỳ hiện tại (theo Luật Thuế GTGT 2024)

  • Trong kỳ điều chỉnh (tháng 8/2025), nếu việc khai bổ sung ở kỳ gốc chỉ làm giảm số thuế được khấu trừ (ví dụ: do điều chỉnh giảm giá trị hàng bán), người bán phải khai giảm số khấu trừ đó vào chỉ tiêu [37] – Điều chỉnh giảm thuế GTGT còn được khấu trừ của kỳ trước trên tờ khai tháng 8/2025.

b) Đối với Người mua

• Bước 1: Khai bổ sung vào kỳ gốc (theo Nghị định 123)

  • Người mua phải khai bổ sung tăng số thuế GTGT đầu vào được khấu trừ vào tờ khai thuế GTGT của kỳ tháng 5/2025 (kỳ phát sinh hóa đơn gốc).

• Bước 2: Khai tăng chỉ tiêu [38] tại kỳ hiện tại (theo Luật Thuế GTGT 2024)

  • Trong kỳ phát hiện điều chỉnh (tháng 8/2025), do việc khai bổ sung ở kỳ gốc làm tăng số thuế đầu vào được khấu trừ, người mua phải khai vào chỉ tiêu [38] – Điều chỉnh tăng thuế GTGT còn được khấu trừ của kỳ trước trên tờ khai tháng 8/2025.

Trường hợp 2: Bỏ sót hóa đơn đầu vào (hóa đơn đúng, không cần điều chỉnh)

Giả sử doanh nghiệp có một hóa đơn đầu vào hợp lệ phát sinh trong tháng 3/2025 nhưng bị bỏ sót, không kê khai. Đến tháng 7/2025 mới phát hiện ra.

• Cách xử lý: Trường hợp này chỉ áp dụng Luật Thuế GTGT 2024.

  • Người nộp thuế thực hiện khai bổ sung trực tiếp số thuế GTGT đầu vào được khấu trừ này vào chỉ tiêu [38] của tờ khai thuế GTGT kỳ tháng 7/2025 (kỳ phát hiện sai sót).

  • Lý do: Việc khai bổ sung này làm tăng số thuế được khấu trừ chuyển sang kỳ sau, mà không làm thay đổi số thuế phải nộp của kỳ gốc (tháng 3/2025).

3. Giải đáp một số câu hỏi liên quan

Có được khấu trừ thuế GTGT nếu sau thời hạn thanh toán mới có chứng từ không dùng tiền mặt?

Căn cứ: Khoản 2 Điều 14 Luật Thuế GTGT 2024 quy định một trong các điều kiện khấu trừ là phải có “chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt đối với hàng hóa, dịch vụ mua vào”.

Trả lời: KHÔNG được khấu trừ.

Theo hướng dẫn từ Công văn 434/VLO-QLDN2 của Cục Thuế tỉnh Vĩnh Long, nếu là hàng hóa, dịch vụ mua trả chậm mà đến thời hạn thanh toán theo hợp đồng không có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt, doanh nghiệp phải điều chỉnh giảm số thuế GTGT đầu vào đã khấu trừ. Ngay cả khi sau đó (sau thời hạn thanh toán) mới có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt thì cũng không được kê khai khấu trừ lại.

Hóa đơn bán hàng có kê khai thuế GTGT không?

Căn cứ: Khoản 2 Điều 8 Nghị định 123/2020/NĐ-CP (sửa đổi).

Trả lời: Hóa đơn bán hàng KHÔNG PHẢI là hóa đơn GTGT và KHÔNG được dùng để kê khai khấu trừ thuế đầu vào.

• Hóa đơn bán hàng là loại hóa đơn dành cho tổ chức, cá nhân khai, tính thuế GTGT theo phương pháp trực tiếp.

• Để được khấu trừ thuế GTGT đầu vào, điều kiện tiên quyết là phải có hóa đơn giá trị gia tăng (Điều 25 Nghị định 181/2025/NĐ-CP).

• Do đó, nếu nhận được hóa đơn bán hàng (hóa đơn trực tiếp), bên mua sẽ không được kê khai khấu trừ thuế GTGT đối với hóa đơn này.

4. Kết luận

Việc khai bổ sung chỉ tiêu 37, 38 cần được thực hiện đồng thời theo cả Luật Thuế GTGT 2024 và Nghị định 123/2020/NĐ-CP (sửa đổi). Nguyên tắc cốt lõi là:

• Khai bổ sung vào kỳ gốc theo quy định về hóa đơn để phản ánh đúng bản chất giao dịch.

• Khai điều chỉnh chỉ tiêu 37, 38 tại kỳ hiện tại theo quy định về thuế để phản ánh sự thay đổi về nghĩa vụ thuế và số thuế được khấu trừ chuyển kỳ.

Hy vọng bài viết này đã cung cấp hướng dẫn rõ ràng và chính xác, giúp doanh nghiệp tự tin xử lý các tình huống khai bổ sung, điều chỉnh thuế GTGT, tránh được các rủi ro không đáng có trong quá trình quyết toán thuế.