Từ ngày 01/7/2026, nhiều quy định mới về quản lý thuế chính thức có hiệu lực theo Nghị định 252/2026/NĐ-CP. Trong đó, nội dung được nhiều cá nhân kinh doanh, hộ kinh doanh và doanh nghiệp quan tâm là các trường hợp tạm hoãn xuất cảnh do nợ thuế.

Bên cạnh đó, Nghị định cũng quy định rõ căn cứ ấn định thuế của cơ quan thuế và các nghĩa vụ người nộp thuế phải hoàn thành trước khi chấm dứt hiệu lực mã số thuế. Việc nắm rõ các quy định này sẽ giúp người nộp thuế hạn chế rủi ro pháp lý và tránh ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh.

truong-hop-tam-hoan-xuat-canh

1. Trường hợp tạm hoãn xuất cảnh do nợ thuế từ 01/7/2026

Theo khoản 1 Điều 28 Nghị định 252/2026/NĐ-CP, các trường hợp tạm hoãn xuất cảnh do nợ thuế bao gồm:

1.1. Cá nhân kinh doanh, chủ hộ kinh doanh nợ thuế từ 50 triệu đồng

Cá nhân kinh doanh hoặc chủ hộ kinh doanh sẽ thuộc diện tạm hoãn xuất cảnh khi đáp ứng đồng thời các điều kiện:

Thuộc trường hợp bị cưỡng chế thi hành quyết định hành chính về quản lý thuế.
Có số tiền thuế nợ từ 50 triệu đồng trở lên.
Khoản nợ đã quá thời hạn nộp theo quy định từ 120 ngày trở lên.

1.2. Người đại diện theo pháp luật hoặc chủ sở hữu hưởng lợi của doanh nghiệp

Đối tượng này bị tạm hoãn xuất cảnh khi:

Doanh nghiệp, hợp tác xã hoặc liên hiệp hợp tác xã thuộc diện bị cưỡng chế thi hành quyết định hành chính về quản lý thuế.
Có số tiền thuế nợ từ 500 triệu đồng trở lên.
Khoản nợ đã quá hạn 120 ngày trở lên.

Áp dụng đối với:

Chủ sở hữu hưởng lợi của doanh nghiệp theo Luật Doanh nghiệp.
Người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp.
Người đại diện theo pháp luật của hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã.

1.3. Người nộp thuế không hoạt động tại địa chỉ đăng ký

Cá nhân thuộc một trong các nhóm sau:

Cá nhân kinh doanh.
Chủ hộ kinh doanh.
Chủ sở hữu hưởng lợi của doanh nghiệp.
Người đại diện theo pháp luật.

Sẽ thuộc diện tạm hoãn xuất cảnh nếu:

Cơ quan thuế đã xác định người nộp thuế không hoạt động tại địa chỉ đăng ký.
Đã ban hành thông báo theo quy định.
Sau 120 ngày kể từ ngày ban hành thông báo nhưng chưa thực hiện:
- Khôi phục mã số thuế; hoặc
- Chấm dứt hiệu lực mã số thuế.

1.4. Người nước ngoài còn nợ thuế

Người nước ngoài có số tiền thuế đã quá thời hạn nộp theo quy định nhưng chưa hoàn thành nghĩa vụ thuế sẽ thuộc diện tạm hoãn xuất cảnh.

1.5. Người Việt Nam xuất cảnh để định cư

Bao gồm:

Người Việt Nam xuất cảnh để định cư ở nước ngoài.
Người Việt Nam định cư ở nước ngoài trước khi xuất cảnh từ Việt Nam.

Nếu còn khoản thuế nợ quá hạn và chưa hoàn thành nghĩa vụ thuế thì cũng thuộc diện tạm hoãn xuất cảnh.

2. Căn cứ ấn định thuế của cơ quan thuế là gì?

truong-hop-tam-hoan-xuat-canh

Theo khoản 1 Điều 36 Nghị định 252/2026/NĐ-CP, cơ quan thuế thực hiện ấn định thuế dựa trên các căn cứ sau:

2.1. Cơ sở dữ liệu của cơ quan thuế

Bao gồm:

Cơ sở dữ liệu quản lý thuế.
Cơ sở dữ liệu thương mại.

2.2. Thông tin từ các cơ quan có thẩm quyền

Nguồn dữ liệu được sử dụng gồm:

Thông tin do cơ quan nhà nước cung cấp.
Dữ liệu được công bố công khai.
Các nguồn thông tin chính thức khác.

2.3. So sánh với cơ sở kinh doanh tương tự

Cơ quan thuế có thể so sánh:

Doanh thu.
Tỷ suất lợi nhuận.
Số thuế phải nộp bình quân tối thiểu.

Việc so sánh được thực hiện với 03 cơ sở kinh doanh cùng ngành nghề, quy mô tại địa phương. Nếu địa phương không đủ dữ liệu thì có thể đối chiếu với địa phương khác.

2.4. Giá tính thuế bất động sản

Đối với chuyển nhượng, thừa kế hoặc cho tặng bất động sản, cơ quan thuế căn cứ vào:

Giá do UBND cấp tỉnh ban hành.
Giá do HĐND cấp tỉnh, thành phố ban hành tại thời điểm xác định giá tính thuế.

2.5. Kết quả kiểm tra, thanh tra

Bao gồm:

Tài liệu kiểm tra của cơ quan thuế.
Kết quả thanh tra.
Hồ sơ do cơ quan nhà nước có thẩm quyền chuyển đến.

2.6. Tỷ lệ thu thuế trên doanh thu

Cơ quan thuế áp dụng tỷ lệ thu thuế trên doanh thu đối với từng lĩnh vực, ngành nghề theo quy định của pháp luật về thuế.

3. Người nộp thuế phải hoàn thành nghĩa vụ gì trước khi chấm dứt hiệu lực mã số thuế?

Theo Điều 14 Thông tư 90/2026/TT-BTC, trước khi chấm dứt hiệu lực mã số thuế, người nộp thuế phải hoàn thành các nghĩa vụ sau:

3.1. Hoàn thành nghĩa vụ về hóa đơn

Người nộp thuế phải xử lý và hoàn thành toàn bộ nghĩa vụ liên quan đến hóa đơn theo quy định của pháp luật.

3.2. Hoàn thành nghĩa vụ kê khai và nộp thuế

Bao gồm:

Nộp đầy đủ hồ sơ khai thuế.
Hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế.
Xử lý số tiền thuế nộp thừa (nếu có).
Xử lý số thuế giá trị gia tăng chưa được khấu trừ (nếu có).

Theo quy định tại điểm d.1 khoản 1 Điều 7 Nghị định 252/2026/NĐ-CP.

3.3. Đơn vị phụ thuộc phải hoàn tất thủ tục trước

Đối với doanh nghiệp có chi nhánh hoặc đơn vị phụ thuộc:

Tất cả đơn vị phụ thuộc phải hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế.
Sau đó đơn vị chủ quản mới được thực hiện thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế.

4. Doanh nghiệp và hộ kinh doanh cần lưu ý gì?

Các quy định mới từ ngày 01/7/2026 cho thấy cơ quan thuế tăng cường quản lý đối với người nộp thuế còn nợ thuế hoặc không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế. Vì vậy, cá nhân kinh doanh, hộ kinh doanh và doanh nghiệp nên:

Thường xuyên kiểm tra tình trạng nghĩa vụ thuế.
Thanh toán kịp thời các khoản thuế đến hạn.
Cập nhật đúng địa chỉ đăng ký kinh doanh.
Hoàn thành đầy đủ hồ sơ khai thuế và nghĩa vụ về hóa đơn.
Kiểm tra tình trạng mã số thuế trước khi thực hiện thủ tục chấm dứt hoạt động hoặc xuất cảnh.

Việc chủ động tuân thủ quy định không chỉ giúp tránh tạm hoãn xuất cảnh do nợ thuế mà còn hạn chế các rủi ro về cưỡng chế thuế và xử phạt hành chính.

Kết luận

Từ 01/7/2026, Nghị định 252/2026/NĐ-CP đã quy định cụ thể các trường hợp tạm hoãn xuất cảnh do nợ thuế, đồng thời làm rõ căn cứ ấn định thuế và nghĩa vụ phải hoàn thành trước khi chấm dứt hiệu lực mã số thuế. Người nộp thuế cần theo dõi sát các quy định mới, chủ động hoàn thành nghĩa vụ thuế đúng thời hạn để tránh ảnh hưởng đến quyền xuất cảnh cũng như hoạt động kinh doanh.