Tổng hợp các hành vi vi phạm pháp luật kế toán, thuế theo Công văn 2331/GLA-NVDTPC năm 2026

Ngày 02/06/2026, Thuế tỉnh Gia Lai ban hành Công văn 2331/GLA-NVDTPC về việc tuyên truyền, phổ biến các quy định pháp luật về kế toán, thuế và phòng ngừa các hành vi vi phạm. Công văn này không chỉ cảnh báo các doanh nghiệp, tổ chức, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh về những hành vi bị nghiêm cấm mà còn chỉ ra các dấu hiệu rủi ro thường gặp trong hoạt động quản lý tài chính, kế toán và thuế. Vậy những hành vi nào có thể bị xem là vi phạm pháp luật kế toán, thuế và doanh nghiệp cần lưu ý gì để tuân thủ đúng quy định?

1. Công văn 2331/GLA-NVDTPC năm 2026 quy định những gì?

1.1. Mục đích ban hành Công văn 2331

Theo Công văn 2331/GLA-NVDTPC ngày 02/06/2026, cơ quan thuế mong muốn nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật của cộng đồng doanh nghiệp, tổ chức và hộ kinh doanh, góp phần xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, lành mạnh và công bằng.

Đồng thời, việc thực hiện đúng quy định về kế toán, hóa đơn và thuế còn giúp bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, hạn chế tình trạng gian lận thương mại và thất thu ngân sách nhà nước.

1.2. Đối tượng áp dụng

Công văn hướng đến các đối tượng gồm:

• Doanh nghiệp;
• Tổ chức kinh tế;
• Hộ kinh doanh;
• Cá nhân kinh doanh;
• Các đơn vị có hoạt động lập sổ sách kế toán và kê khai thuế.

2. Các hành vi bị xem là vi phạm pháp luật kế toán, thuế theo Công văn 2331

2.1. Lập từ hai hệ thống sổ kế toán tài chính trở lên

Đây là một trong những hành vi nghiêm cấm theo quy định của Luật Kế toán.

Việc lập nhiều hệ thống sổ kế toán nhằm mục đích che giấu doanh thu, lợi nhuận hoặc nghĩa vụ thuế có thể dẫn đến các chế tài xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự tùy theo mức độ vi phạm.

2.2. Cung cấp báo cáo tài chính không đồng nhất

Doanh nghiệp không được lập và công bố nhiều báo cáo tài chính có số liệu khác nhau trong cùng một kỳ kế toán.

Các báo cáo gửi cho cơ quan thuế, ngân hàng, nhà đầu tư hoặc đối tác phải đảm bảo tính thống nhất và trung thực.

2.3. Để ngoài sổ kế toán tài sản, công nợ

Một số doanh nghiệp cố tình không ghi nhận:

• Tài sản;
• Khoản phải thu;
• Khoản phải trả;
• Các nghĩa vụ tài chính khác.

Đây là hành vi vi phạm nghiêm trọng vì làm sai lệch tình hình tài chính của đơn vị.

2.4. Giả mạo, khai man hoặc tẩy xóa chứng từ kế toán

Các hành vi như:

• Làm giả hóa đơn;
• Sửa chữa chứng từ;
• Ghi sai nội dung giao dịch;
• Khai man thông tin kế toán;

đều bị nghiêm cấm theo quy định của pháp luật.

3. Các dấu hiệu nhận diện rủi ro mà doanh nghiệp cần lưu ý

3.1. Sai lệch giữa doanh thu, hóa đơn và dòng tiền

Nếu doanh thu thực tế không tương ứng với hóa đơn xuất ra hoặc dòng tiền trên tài khoản ngân hàng thì cơ quan thuế có thể đưa doanh nghiệp vào diện kiểm tra.

3.2. Dữ liệu sổ sách và tờ khai thuế không đồng nhất

Các số liệu trên:

• Sổ kế toán;
• Báo cáo tài chính;
• Tờ khai thuế;
• Hóa đơn điện tử;

phải có sự thống nhất và đối chiếu được.

3.3. Doanh thu phát sinh nhưng không xuất hóa đơn hợp pháp

Đây là dấu hiệu phổ biến của hành vi trốn thuế hoặc kê khai không đầy đủ doanh thu.

3.4. Không thống nhất giữa phần mềm quản lý và hóa đơn

Doanh thu trên:

• Phần mềm bán hàng;
• ERP;
• POS;
• Hệ thống quản trị nội bộ;

phải khớp với doanh thu kê khai thuế.

3.5. Sử dụng song song nhiều phần mềm bán hàng

Nếu các phần mềm hoạt động độc lập và không thể đối chiếu dữ liệu thì cơ quan quản lý có thể đánh giá là dấu hiệu rủi ro cao.

3.6. Sử dụng hóa đơn không hợp pháp để hạch toán chi phí

Việc sử dụng hóa đơn giả, hóa đơn mua bán trái phép hoặc hóa đơn không đủ điều kiện khấu trừ sẽ bị xử lý theo quy định của pháp luật.

4. Khi nào doanh nghiệp không bị xem là vi phạm?

4.1. Sử dụng đồng thời kế toán tài chính và kế toán quản trị

Theo hướng dẫn của Công văn 2331, doanh nghiệp không bị xem là vi phạm nếu sử dụng đồng thời:

• Hệ thống kế toán tài chính;
• Kế toán quản trị;
• Báo cáo nội bộ;
• Báo cáo phân tích;
• Báo cáo dự toán;
• Báo cáo công ty mẹ;
• Báo cáo theo chuẩn mực quốc tế;
• Hệ thống ERP;
• POS;
• BI;
• Các phân hệ quản trị khác.

4.2. Điều kiện để được chấp nhận

Các hệ thống trên phải:

• Có khả năng đối chiếu dữ liệu;
• Giải trình được nguồn gốc số liệu;
• Không dùng để che giấu giao dịch;
• Không che giấu doanh thu;
• Không che giấu tài sản;
• Không che giấu công nợ;
• Không làm giảm nghĩa vụ thuế.

5. Trách nhiệm của người lập và ký chứng từ kế toán

Theo khoản 5 Điều 18 Luật Kế toán 2015:

Người lập, người duyệt và những người khác ký tên trên chứng từ kế toán phải chịu trách nhiệm về nội dung của chứng từ.

Đối với chứng từ điện tử, việc lập và lưu trữ phải:

• Đảm bảo tính bảo mật;
• Đảm bảo an toàn dữ liệu;
• Có khả năng tra cứu trong suốt thời hạn lưu trữ theo quy định.

Điều này đồng nghĩa với việc cá nhân tham gia ký duyệt chứng từ không thể phủ nhận trách nhiệm khi phát hiện sai phạm.

6. Doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ kế toán được thành lập theo loại hình nào?

Theo Điều 59 Luật Kế toán 2015, doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ kế toán được thành lập dưới các hình thức:

6.1. Công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên

Đây là loại hình phổ biến trong lĩnh vực dịch vụ kế toán.

6.2. Công ty hợp danh

Các thành viên hợp danh phải chịu trách nhiệm vô hạn đối với nghĩa vụ của doanh nghiệp.

6.3. Doanh nghiệp tư nhân

Cá nhân làm chủ doanh nghiệp chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình.

Ngoài ra, doanh nghiệp chỉ được kinh doanh dịch vụ kế toán khi:

• Đáp ứng điều kiện kinh doanh theo Luật Kế toán;
• Được cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ kế toán.

Doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ kế toán cũng không được góp vốn thành lập doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ kế toán khác, trừ trường hợp hợp tác với doanh nghiệp nước ngoài theo quy định của pháp luật.

7. Doanh nghiệp cần làm gì để hạn chế rủi ro về kế toán, thuế?

Để hạn chế nguy cơ bị xử phạt, doanh nghiệp nên:

• Xây dựng hệ thống kế toán minh bạch;
• Đồng bộ dữ liệu giữa phần mềm quản trị và hóa đơn điện tử;
• Đối chiếu doanh thu với dòng tiền thường xuyên;
• Kiểm soát chứng từ đầu vào, đầu ra;
• Không sử dụng hóa đơn bất hợp pháp;
• Lưu trữ chứng từ điện tử đúng quy định;
• Thực hiện kiểm tra nội bộ định kỳ;
• Sử dụng dịch vụ tư vấn kế toán, thuế chuyên nghiệp khi cần thiết.

Kết luận

Công văn 2331/GLA-NVDTPC năm 2026 là một thông điệp quan trọng từ cơ quan thuế nhằm nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật về kế toán và thuế đối với doanh nghiệp, tổ chức và hộ kinh doanh. Những hành vi như lập hai hệ thống sổ kế toán, làm sai lệch báo cáo tài chính, sử dụng hóa đơn không hợp pháp hay che giấu doanh thu đều tiềm ẩn nhiều rủi ro pháp lý và tài chính.

Doanh nghiệp cần xây dựng hệ thống quản trị minh bạch, đảm bảo tính nhất quán giữa sổ sách kế toán, hóa đơn và dữ liệu quản lý nội bộ, đồng thời thường xuyên cập nhật các quy định mới để giảm thiểu rủi ro trong hoạt động sản xuất kinh doanh và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế theo quy định của pháp luật.