Thu nhập người phụ thuộc 3 triệu đồng là ngưỡng thu nhập quan trọng khi xác định điều kiện giảm trừ gia cảnh theo quy định thuế thu nhập cá nhân năm 2026. Tuy nhiên, nhiều người vẫn chưa rõ mức thu nhập này được xét theo từng tháng hay tính bình quân trong cả năm.
Theo Thông tư 87/2026/TT-BTC, có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, mức thu nhập làm căn cứ xác định người phụ thuộc được áp dụng theo nguyên tắc bình quân tháng trong năm.
Vậy cách tính cụ thể ra sao? Người phụ thuộc có một tháng thu nhập vượt 3 triệu đồng có bị mất quyền giảm trừ hay không? Smarttax sẽ giải đáp chi tiết trong bài viết dưới đây.
1. Thu nhập người phụ thuộc 3 triệu đồng xét theo tháng hay năm?
Theo khoản 1 Điều 3 Thông tư 87/2026/TT-BTC, mức thu nhập của các đối tượng người phụ thuộc thuộc phạm vi quy định được xác định theo bình quân tháng trong năm từ tất cả các nguồn thu nhập, không vượt quá 3 triệu đồng.
Như vậy, ngưỡng 3 triệu đồng được xét theo thu nhập bình quân tháng trong năm, không phải yêu cầu từng tháng riêng lẻ đều không vượt 3 triệu đồng.
Điều này có nghĩa là khi người phụ thuộc phát sinh thu nhập không đều giữa các tháng, người nộp thuế cần xem xét tổng thu nhập trong năm để xác định mức bình quân.
Ví dụ, người phụ thuộc chỉ có thu nhập trong vài tháng và không phát sinh thu nhập trong những tháng còn lại thì cần tổng hợp đầy đủ các nguồn thu để tính mức bình quân của năm.
Tuy nhiên, ngoài điều kiện về thu nhập, người phụ thuộc vẫn phải đáp ứng các điều kiện khác theo quy định pháp luật.
2. Công thức tính thu nhập bình quân tháng trong năm của người phụ thuộc
Có thể xác định mức thu nhập bình quân tháng trong năm theo công thức:
Thu nhập bình quân tháng trong năm = Tổng thu nhập từ tất cả các nguồn trong năm / 12 tháng
Đây là cách minh họa cho việc xác định thu nhập bình quân trong một năm đầy đủ.
Ví dụ 1: Người phụ thuộc có thu nhập không đều
Giả sử một sinh viên đang học đại học có thu nhập làm thêm như sau:
- Tháng 1 đến tháng 6: Không có thu nhập.
- Tháng 7 đến tháng 9: Thu nhập 6 triệu đồng/tháng.
- Tháng 10 đến tháng 12: Không có thu nhập.
Tổng thu nhập trong năm:
6 triệu đồng × 3 tháng = 18 triệu đồng.
Thu nhập bình quân tháng:
18 triệu đồng / 12 tháng = 1,5 triệu đồng/tháng.
Kết quả: Mức bình quân không vượt 3 triệu đồng/tháng.
Nếu sinh viên đáp ứng các điều kiện khác theo quy định, người nộp thuế có thể được tính giảm trừ gia cảnh đối với người phụ thuộc này.
Ví dụ 2: Người phụ thuộc có thu nhập bình quân vượt 3 triệu đồng
Một người phụ thuộc có thu nhập 4 triệu đồng/tháng trong cả 12 tháng.
Tổng thu nhập năm:
4 triệu đồng × 12 = 48 triệu đồng.
Thu nhập bình quân tháng:
48 triệu đồng / 12 = 4 triệu đồng/tháng.
Do mức bình quân vượt 3 triệu đồng, người này không đáp ứng điều kiện về thu nhập theo quy định đối với nhóm người phụ thuộc phải xét ngưỡng thu nhập.
Ví dụ 3: Một tháng có thu nhập trên 3 triệu đồng
Một sinh viên có thu nhập từ công việc thời vụ 12 triệu đồng trong một tháng và không có thu nhập ở 11 tháng còn lại.
Tổng thu nhập cả năm là 12 triệu đồng.
Mức bình quân tháng trong năm:
12 triệu đồng / 12 = 1 triệu đồng/tháng.
Như vậy, việc có một tháng thu nhập vượt 3 triệu đồng không tự động khiến sinh viên mất điều kiện giảm trừ gia cảnh, nếu mức bình quân tháng trong năm vẫn trong ngưỡng và đáp ứng các điều kiện pháp luật khác.
3. Những người phụ thuộc nào phải đáp ứng điều kiện thu nhập không quá 3 triệu đồng?
Theo Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 và Nghị định 253/2026/NĐ-CP, việc xác định người phụ thuộc cần căn cứ vào quan hệ gia đình, tình trạng lao động, học tập và thu nhập.
3.1. Con đang học đại học, cao đẳng hoặc học nghề
Đối với con thành niên đang học thuộc nhóm được pháp luật quy định, điều kiện về thu nhập là một trong những căn cứ quan trọng để xem xét giảm trừ.
Người nộp thuế cần xác định thu nhập bình quân tháng trong năm của con từ tất cả các nguồn thu nhập.
3.2. Cha mẹ, vợ hoặc chồng
Đối với cha mẹ, vợ hoặc chồng, người nộp thuế phải kiểm tra điều kiện tương ứng với độ tuổi lao động, khả năng lao động và mức thu nhập.
Người trong độ tuổi lao động thuộc nhóm này phải đáp ứng đồng thời điều kiện không có khả năng lao động và điều kiện về thu nhập theo quy định.
Đối với người ngoài độ tuổi lao động, điều kiện về mức thu nhập cũng phải được xem xét.
3.3. Những cá nhân khác không nơi nương tựa
Một số đối tượng có thể được xác định là người phụ thuộc nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện pháp luật, chẳng hạn ông bà, anh chị em ruột hoặc những cá nhân khác mà người nộp thuế có nghĩa vụ trực tiếp nuôi dưỡng.
Việc xác định nhóm này cần kiểm tra quan hệ, nghĩa vụ nuôi dưỡng, tình trạng lao động và thu nhập.
3.4. Có phải mọi người phụ thuộc đều áp dụng giới hạn 3 triệu đồng?
Không.
Chẳng hạn, đối với con chưa đủ 18 tuổi, pháp luật quy định nhóm đối tượng người phụ thuộc riêng, không đặt điều kiện thu nhập bình quân 3 triệu đồng giống như nhóm con thành niên đang học.
Vì vậy, không nên áp dụng một ngưỡng thu nhập chung cho mọi đối tượng người phụ thuộc.
4. Mức giảm trừ gia cảnh năm 2026 là bao nhiêu?
Theo Điều 10 Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15, mức giảm trừ gia cảnh đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú được quy định như sau:
| Đối tượng | Mức giảm trừ năm 2026 |
|---|---|
| Bản thân người nộp thuế | 15,5 triệu đồng/tháng |
| Bản thân người nộp thuế tính theo năm | 186 triệu đồng/năm |
| Mỗi người phụ thuộc | 6,2 triệu đồng/tháng |
Mức giảm trừ đối với người phụ thuộc được tính khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện và quy định về thời điểm được giảm trừ.
Ví dụ, một cá nhân có một người phụ thuộc đủ điều kiện thì tổng mức giảm trừ theo tháng, trong tháng được tính giảm trừ, là:
15,5 triệu đồng + 6,2 triệu đồng = 21,7 triệu đồng.
Đây là khoản giảm trừ gia cảnh, chưa bao gồm những khoản giảm trừ khác được pháp luật cho phép.
5. Ai chịu trách nhiệm xác định thu nhập của người phụ thuộc?
Theo khoản 2 Điều 3 Thông tư 87/2026/TT-BTC, người nộp thuế chịu trách nhiệm xác định thu nhập của người phụ thuộc và kê khai trung thực.
Điều này có nghĩa là cá nhân đăng ký giảm trừ gia cảnh cần chủ động kiểm tra các khoản thu nhập phát sinh của người phụ thuộc.
Trường hợp cơ quan thuế phát hiện thông tin kê khai không đúng, người nộp thuế có thể bị xử lý theo quy định.
Vì vậy, việc chỉ dựa vào lời xác nhận miệng mà không kiểm tra tình trạng thu nhập thực tế có thể dẫn đến rủi ro khi quyết toán thuế.
6. Hồ sơ giảm trừ gia cảnh năm 2026 gồm những gì?
Tùy từng đối tượng người phụ thuộc, hồ sơ chứng minh có thể bao gồm:
- Giấy khai sinh hoặc giấy tờ chứng minh quan hệ gia đình.
- Thẻ căn cước hoặc giấy tờ nhân thân theo quy định.
- Giấy xác nhận của cơ sở giáo dục đối với con đang học.
- Giấy tờ chứng minh tình trạng khuyết tật hoặc không có khả năng lao động đối với trường hợp phải đáp ứng điều kiện này.
- Giấy tờ liên quan đến nghĩa vụ nuôi dưỡng.
- Các tài liệu chứng minh khác theo trường hợp cụ thể.
Ngoài hồ sơ chứng minh quan hệ, người nộp thuế cần xác định và kê khai trung thực thu nhập của người phụ thuộc.
Bộ phận nhân sự, kế toán tiền lương tại doanh nghiệp nên hướng dẫn người lao động cập nhật hồ sơ người phụ thuộc và rà soát thông tin trước kỳ quyết toán thuế.
7. Những sai sót thường gặp khi xác định thu nhập người phụ thuộc
Chỉ kiểm tra thu nhập từng tháng
Một số cá nhân cho rằng nếu người phụ thuộc nhận trên 3 triệu đồng trong một tháng thì không còn đủ điều kiện giảm trừ.
Cách hiểu này chưa phản ánh đúng nguyên tắc bình quân tháng trong năm theo quy định mới.
Bỏ sót các nguồn thu nhập
Không chỉ thu nhập từ tiền lương, tiền công, việc xác định ngưỡng còn cần xem xét tất cả các nguồn thu nhập thuộc phạm vi tính theo quy định.
Không kiểm tra điều kiện đối tượng
Người phụ thuộc có mức thu nhập thấp không đồng nghĩa với việc tự động đủ điều kiện giảm trừ.
Người nộp thuế vẫn phải chứng minh quan hệ và những điều kiện khác theo pháp luật.
Không cập nhật hồ sơ
Thông tin về tình trạng học tập, khả năng lao động hoặc thu nhập có thể thay đổi theo thời gian.
Do đó, doanh nghiệp và người nộp thuế cần chủ động rà soát trước khi thực hiện quyết toán thuế.
8. Câu hỏi thường gặp
Người phụ thuộc có một tháng thu nhập 5 triệu đồng có được giảm trừ gia cảnh không?
Có thể, nếu thuộc nhóm xét điều kiện thu nhập, tổng thu nhập bình quân tháng trong năm không vượt quá 3 triệu đồng và đáp ứng các điều kiện khác.
Thu nhập bình quân đúng 3 triệu đồng có được tính không?
Có. Quy định áp dụng đối với mức thu nhập không vượt quá 3 triệu đồng, nghĩa là bằng 3 triệu đồng vẫn đáp ứng điều kiện về ngưỡng thu nhập.
Con dưới 18 tuổi có bị giới hạn thu nhập 3 triệu đồng không?
Không áp dụng ngưỡng này theo cách xác định dành cho con thành niên đang học. Cần căn cứ quy định riêng về con chưa đủ 18 tuổi.
Người phụ thuộc có thu nhập trên 36 triệu đồng/năm có được giảm trừ không?
Với phép tính bình quân của một năm đầy đủ, tổng thu nhập trên 36 triệu đồng sẽ vượt mức bình quân 3 triệu đồng/tháng. Tuy nhiên, việc xác định cuối cùng vẫn phải xem xét đúng năm tính thuế, phạm vi thu nhập và nhóm người phụ thuộc.
9. Smarttax hỗ trợ doanh nghiệp kê khai, quyết toán thuế TNCN
Việc xác định sai người phụ thuộc có thể ảnh hưởng trực tiếp đến số thuế TNCN phải khấu trừ và quyết toán.
Smarttax cung cấp dịch vụ kế toán, thuế hỗ trợ doanh nghiệp quản lý hồ sơ tiền lương, kiểm tra dữ liệu thuế TNCN và thực hiện các nghiệp vụ kê khai theo quy định.
Liên hệ Smarttax – Hotline 1900 1578 để được tư vấn dịch vụ kế toán và thuế phù hợp.
Ngoài ra, Nếu bạn đang tìm kiếm một đối tác tin cậy để hỗ trợ vấn đề kế toán cơ bản đến nâng cao cho doanh nghiệp của bạn, hãy xem xét Smarttax – đối tác tin cậy với dịch vụ kế toán chất lượng cao và giải pháp toàn diện để giúp doanh nghiệp của bạn phát triển mạnh mẽ.
SMARTTAX – SỰ LỰA CHỌN THÔNG MINH CHO DOANH NGHIỆP CỦA BẠN
Smarttax tự hào là một trong số những công ty chất lượng hàng đầu tại khu vực TP.HCM và Đà Nẵng cung cấp dịch vụ hỗ trợ toàn diện cho doanh nghiệp. Với hơn 16 năm kinh nghiệm trong ngành kế toán, chúng tôi hiểu được việc kế toán thuế cần có sự hỗ trợ của các kế toán am hiểu chuyên môn và nhiều kinh nghiệm kỹ năng.
Cùng đội ngũ Kế toán và Luật sư có chuyên môn cao, nhiều năm kinh nghiệm được đào tạo chuyên nghiệp, cống hiến hết mình với sứ mệnh hỗ trợ, đồng hành cùng doanh nghiệp trên quãng đường phát triển, Smarttax sẽ là người bạn đồng hành đáng tin cậy cho Doanh nghiệp của bạn.
Lựa chọn cho mình một dịch vụ kế toán thuế trọn gói uy tín chất lượng chính là tiền đề giúp doanh nghiệp tập trung vào công việc kinh doanh. Smarttax Đà Nẵng – Đại lý Thuế cung cấp dịch vụ kế toán – Thuế cam kết mang đến cho doanh nghiệp sự an tâm bền vững, sẽ trở thành hậu phương vững chắc góp phần công sức vào sự thành công của doanh nghiệp trong tương lai gần nhất. Bên cạnh các dịch vụ kế toán Thuế, dịch vụ đăng ký kinh doanh… hỗ trợ doanh nghiệp tại Smarttax. Hãy tham gia hệ sinh thái khởi nghiệp trong hệ thống Smarttax bao gồm:
- eSmart: là đơn vị hàng đầu trong việc cung cấp các dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp tại Việt Nam. eSmart luôn đồng hành và hỗ trợ Doanh nghiệp trên con đường kinh doanh thông qua các giải pháp thiết thực từ những dịch vụ cung cấp: Cho thuê văn phòng chia sẻ, chỗ ngồi làm việc cố định, co-working space, phòng làm việc riêng…..
- Smartband: dịch vụ thiết kế bộ nhận diện thương hiệu (Brand Identity) cho doanh nghiệp bao gồm: bộ nhận diện thương hiệu cốt lõi, bộ nhận diện thương hiệu văn phòng, bộ nhận diện thương hiệu marketing cho doanh nghiệp….
- eConnect: eConnect là tổ chức kết nối kinh doanh do eSmart thành lập dành cho các thành viên là doanh nghiệp cùng chia sẻ kiến thức, cùng phát triển và cùng thành công trên chặng đường lập nghiệp.
Với kinh nghiệm hơn 16 năm cung cấp các dịch vụ kế toán thuế trọn gói, đăng ký kinh doanh, bảo hiểm xã hội,… Smarttax luôn sẵn lòng tư vấn tận tâm, đáp ứng kịp thời mọi nhu cầu của khách hàng. Quý khách cần giải đáp bất kỳ thắc mắc nào, hãy liên hệ trực tiếp với chúng tôi để được hỗ trợ nhanh nhất tại:
SMARTTAX – HẬU PHƯƠNG VỮNG CHẮC CHO SỰ THÀNH CÔNG CỦA DOANH NGHIỆP
Hotline: 1900 1578
Email: info@smattax.vn
Trụ sở: Tầng 7, Tòa nhà Centre Point, 106 Nguyễn Văn Trỗi, Phường Phú Nhuận, Tp Hồ Chí Minh.
Chi nhánh: Tầng 8, Hilton Đà Nẵng, 50 Bạch Đằng, Phường Hải Châu, Tp Đà Nẵng.
Website: www.Smarttax.vn
