Thế nào là vị trí độc quyền của doanh nghiệp?

Thế nào là lạm dụng vị trí độc quyền của doanh nghiệp? Những hành vi ấy được pháp luật quy định ra sao? Cùng Smarttax tìm hiểu vấn đề này nhé!

>>> Xem thêm: Doanh nghiệp khi đăng ký kinh doanh cần lưu ý gì?

vi-tri-doc-quyen-cua-doanh-nghiep — **Tìm hiểu về hành vi lạm dụng vị trí độc quyền của doanh nghiệp**

1. Khái quát chung về độc quyền

Độc quyền kinh tế được hiểu là “hiện tượng khi chỉ có một số ít người hoặc doanh nghiệp chiếm lĩnh thị trường, dẫn đến việc không có sự cạnh tranh tự do từ phía cung cấp”. Trong kinh tế học, hiện tượng này còn được gọi là độc quyền tuyệt đối, một dạng cạnh tranh không hoàn hảo. Điều này xảy ra khi giá cả hàng hóa trên thị trường bị kiểm soát bởi một hoặc một số nhà kinh doanh chủ chốt.

Thông thường, một thị trường độc quyền thể hiện qua ba yếu tố chính:

Thị trường bị chi phối hoàn toàn bởi một hoặc một số ít người bán.
Sản phẩm của nhà sản xuất là độc nhất, không có sản phẩm thay thế tương tự trên thị trường.
Rào cản gia nhập: Các doanh nghiệp khác khó hoặc không thể thâm nhập vào thị trường do những rào cản kinh doanh.

2. Thế nào là vị trí độc quyền của doanh nghiệp?

Tại Điều 25 của Luật Cạnh tranh năm 2018 đã có định nghĩa khái quát về doanh nghiệp có vị trí độc quyền như sau: “Doanh nghiệp có vị trí độc quyền của Doanh nghiệp được coi là có vị trí độc quyền nếu không có doanh nghiệp nào cạnh tranh về hàng hóa, dịch vụ mà doanh nghiệp đó kinh doanh trên thị trường liên quan.”

Thị trường liên quan được hiểu là thị trường của các hàng hóa, dịch vụ có thể thay thế cho nhau dựa trên các đặc tính, mục đích sử dụng và giá cả, trong một khu vực địa lý cụ thể có điều kiện cạnh tranh tương tự, và có sự khác biệt rõ rệt so với các khu vực địa lý lân cận (Khoản 7 Điều 3).

Dựa trên định nghĩa này, hành vi lạm dụng vị trí độc quyền của doanh nghiệp là những hành vi doanh nghiệp giữ vị trí độc quyền nhằm củng cố vị thế của mình bằng cách loại bỏ các đối thủ cạnh tranh, ngăn cản hoặc kìm hãm sự gia nhập và phát triển của các doanh nghiệp khác trên thị trường. Mục tiêu của những hành vi này thường là để thu lợi nhuận độc quyền thông qua việc bóc lột khách hàng.

Ví dụ cụ thể về vị trí độc quyền của doanh nghiệp tại Việt Nam là Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN). Dù hiện nay có một số doanh nghiệp tham gia sản xuất điện, chỉ EVN sở hữu hệ thống truyền tải điện quốc gia. Trong ngành điện lực, quá trình sản xuất điện phụ thuộc rất lớn vào hệ thống truyền tải, khiến các doanh nghiệp sản xuất điện phải phụ thuộc vào EVN – một đối thủ cạnh tranh trên cùng thị trường. Điều này dẫn đến việc EVN giữ vị thế độc quyền trong kinh doanh điện là điều không thể tránh khỏi.

3. Những hành vi nào là lạm dụng vị trí độc quyền của doanh nghiệp?

Tại Điều 27 Luật Cạnh tranh 2018 có quy định về hành vi lạm dụng vị trí thống lĩnh thị trường, lạm dụng vị trí độc quyền bị cấm như sau:

Áp đặt giá mua, giá bán hàng hóa, dịch vụ bất hợp lý hoặc ấn định giá bán lại tối thiểu gây ra hoặc có khả năng gây ra thiệt hại cho khách hàng;
Hạn chế sản xuất, phân phối hàng hóa, dịch vụ, giới hạn thị trường, cản trở sự phát triển kỹ thuật, công nghệ gây ra hoặc có khả năng gây ra thiệt hại cho khách hàng;
Áp dụng điều kiện thương mại khác nhau trong các giao dịch tương tự dẫn đến hoặc có khả năng dẫn đến ngăn cản doanh nghiệp khác tham gia, mở rộng thị trường hoặc loại bỏ doanh nghiệp khác;
Áp đặt điều kiện cho doanh nghiệp khác trong ký kết hợp đồng mua, bán hàng hóa, dịch vụ hoặc yêu cầu doanh nghiệp khác, khách hàng chấp nhận các nghĩa vụ không liên quan trực tiếp đến đối tượng của hợp đồng dẫn đến hoặc có khả năng dẫn đến ngăn cản doanh nghiệp khác tham gia, mở rộng thị trường hoặc loại bỏ doanh nghiệp khác;
Ngăn cản việc tham gia hoặc mở rộng thị trường của doanh nghiệp khác;
Áp đặt điều kiện bất lợi cho khách hàng;
Lợi dụng vị trí độc quyền để đơn phương thay đổi hoặc hủy bỏ hợp đồng đã giao kết mà không có lý do chính đáng;
Hành vi lạm dụng vị trí độc quyền bị cấm theo quy định của luật khác.

>>> Xem thêm: Báo cáo thuế hàng quý gồm những gì?

4. Mức phạt đối với hành vi lạm dụng vị trí độc quyền của doanh nghiệp

Mức phạt đối với hành vi lạm dụng vị trí độc quyền của doanh nghiệp được quy định tại khoản 1 Điều 9 Nghị định 75/2019/NĐ-CP như sau:

Phạt tiền từ 01% đến 10% tổng doanh thu trên thị trường liên quan trong năm tài chính liền kề trước năm thực hiện hành vi vi phạm của doanh nghiệp có vị trí độc quyền đối với một trong các hành vi lạm dụng quy định tại mục 2.

Lưu ý: Mức phạt tiền nêu trên áp dụng đối với tổ chức. Mức phạt tiền đối với cá nhân bằng 1/2 mức phạt tiền đối với tổ chức. (Khoản 7 Điều 4 Nghị định 75/2019/NĐ-CP)

Bên cạnh đó, doanh nghiệp vi phạm sẽ bị tịch thu khoản lợi nhuận thu được từ việc thực hiện hành vi vi phạm.

Ngoài ra, doanh nghiệp vi phạm còn phải áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả:

Buộc cơ cấu lại doanh nghiệp lạm dụng vị trí độc quyền;
Buộc loại bỏ những điều khoản vi phạm pháp luật ra khỏi hợp đồng, thỏa thuận hoặc giao dịch kinh doanh;
Buộc khôi phục các điều kiện phát triển kỹ thuật, công nghệ mà doanh nghiệp đã cản trở;
Buộc loại bỏ các điều kiện bất lợi đã áp đặt cho khách hàng;
Buộc khôi phục lại các điều khoản hợp đồng, hợp đồng đã thay đổi hoặc hủy bỏ mà không có lý do chính đáng. (Khoản 2, 3 Điều 9 Nghị định 75/2019/NĐ-CP)

5. Các biện pháp kiểm soát hành vi lạm dụng vị trí độc quyền của doanh nghiệp

Các biện pháp kiểm soát hành vị lạm dụng vị trí độc quyền của doanh nghiệp có thể được triển khai như sau:

Các biện pháp hành chính – kinh tế bao gồm: kiểm soát quá trình thành lập, sáp nhập và chia tách doanh nghiệp.
Kiểm soát hoạt động và tăng trưởng của doanh nghiệp thông qua chính sách thuế.
Quy định về bảo vệ môi trường, an toàn lao động, phát triển nguồn nhân lực và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Kiểm soát giá cả đối với các hàng hóa và dịch vụ độc quyền. Doanh nghiệp phải công khai phương pháp định giá để Nhà nước phê duyệt. Một số hàng hóa, dịch vụ có thể bị Nhà nước ấn định mức giá trần, ví dụ như xăng dầu.
Quốc hữu hóa doanh nghiệp độc quyền, áp đặt sở hữu Nhà nước đối với một số doanh nghiệp trong các lĩnh vực quan trọng liên quan đến lợi ích quốc gia và đời sống người dân.
Ban hành luật chống cạnh tranh không lành mạnh, kiểm soát các hành vi thống lĩnh và lạm dụng độc quyền trên thị trường.

Kết luận

Bài viết trên Smarttax đã cung cấp đến bạn những thông tin về hành vi lạm dụng vị trí độc quyền của doanh nghiệp. Hy vọng sẽ giúp bạn có cái nhìn rõ hơn về vấn đề này!

Ngoài ra, Nếu bạn đang tìm kiếm một đối tác tin cậy để hỗ trợ vấn đề kế toán cơ bản đến nâng cao cho doanh nghiệp của bạn, hãy xem xét Smarttax – đối tác tin cậy với dịch vụ kế toán chất lượng cao và giải pháp toàn diện để giúp doanh nghiệp của bạn phát triển mạnh mẽ.

SMARTTAX – SỰ LỰA CHỌN THÔNG MINH CHO DOANH NGHIỆP CỦA BẠN

Smarttax tự hào là một trong số những công ty chất lượng hàng đầu tại khu vực TP.HCM và Đà Nẵng cung cấp dịch vụ hỗ trợ toàn diện cho doanh nghiệp. Với hơn 14 năm kinh nghiệm trong ngành kế toán, chúng tôi hiểu được việc kế toán thuế cần có sự hỗ trợ của các kế toán am hiểu chuyên môn và nhiều kinh nghiệm kỹ năng.

Cùng đội ngũ Kế toán và Luật sư có chuyên môn cao, nhiều năm kinh nghiệm được đào tạo chuyên nghiệp, cống hiến hết mình với sứ mệnh hỗ trợ, đồng hành cùng doanh nghiệp trên quãng đường phát triển, Smarttax sẽ là người bạn đồng hành đáng tin cậy cho Doanh nghiệp của bạn.

Lựa chọn cho mình một dịch vụ kế toán thuế trọn gói uy tín chất lượng chính là tiền đề giúp doanh nghiệp tập trung vào công việc kinh doanh. Smarttax Đà Nẵng – Đại lý Thuế cung cấp dịch vụ kế toán – Thuế cam kết mang đến cho doanh nghiệp sự an tâm bền vững, sẽ trở thành hậu phương vững chắc góp phần công sức vào sự thành công của doanh nghiệp trong tương lai gần nhất. Bên cạnh các dịch vụ kế toán Thuế, dịch vụ đăng ký kinh doanh… hỗ trợ doanh nghiệp tại Smarttax. Hãy tham gia hệ sinh thái khởi nghiệp trong hệ thống Smarttax bao gồm:

eSmart: là đơn vị hàng đầu trong việc cung cấp các dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp tại Việt Nam. eSmart luôn đồng hành và hỗ trợ Doanh nghiệp trên con đường kinh doanh thông qua các giải pháp thiết thực từ những dịch vụ cung cấp: Cho thuê văn phòng chia sẻ, chỗ ngồi làm việc cố định, co-working space, phòng làm việc riêng…..
Smartband: dịch vụ thiết kế bộ nhận diện thương hiệu (Brand Identity) cho doanh nghiệp bao gồm: bộ nhận diện thương hiệu cốt lõi, bộ nhận diện thương hiệu văn phòng, bộ nhận diện thương hiệu marketing cho doanh nghiệp….
eConnect: eConnect là tổ chức kết nối kinh doanh do eSmart thành lập dành cho các thành viên là doanh nghiệp cùng chia sẻ kiến thức, cùng phát triển và cùng thành công trên chặng đường lập nghiệp.

Với kinh nghiệm hơn 14 năm cung cấp các dịch vụ kế toán thuế trọn gói, đăng ký kinh doanh, bảo hiểm xã hội,… Smarttax luôn sẵn lòng tư vấn tận tâm, đáp ứng kịp thời mọi nhu cầu của khách hàng. Quý khách cần giải đáp bất kỳ thắc mắc nào, hãy liên hệ trực tiếp với chúng tôi để được hỗ trợ nhanh nhất tại:

SMARTTAX – HẬU PHƯƠNG VỮNG CHẮC CHO SỰ THÀNH CÔNG CỦA DOANH NGHIỆP
Hotline: 1900 1578
Email: info@smattax.vn
Trụ sở: Tầng 7, Tòa nhà Centre Point, 106 Nguyễn Văn Trỗi, Phường 08, Quận Phú Nhuận, Tp Hồ Chí Minh.
Chi nhánh: Tầng 8, Hilton Đà Nẵng, 50 Bạch Đằng, Phường Hải Châu 1, Quận Hải Châu, Tp Đà Nẵng.
Website: www.Smarttax.vn

Bích Hiền

Xin chào, tôi là Nguyễn Hiền, Content Marketing của Smarttax. Tôi chuyên viết và chia sẻ những kiến thức, kinh nghiệm về kế toán và thuế, giúp doanh nghiệp tối ưu hoá chi phí và tuân thủ pháp luật một cách hiệu quả.