Mua hóa đơn trái phép để trốn thuế bị xử lý thế nào? — Hình phạt hành chính & hình sự bạn cần biết

Hành vi mua bán, sử dụng hóa đơn, chứng từ trái phép nhằm mục đích trốn thuế không chỉ là hành vi vi phạm nghiêm trọng pháp luật thuế mà còn có nguy cơ cao bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Bài viết này từ Smarttax sẽ cung cấp một cái nhìn toàn diện và chính xác về các mức xử phạt hành chính và hình sự đối với hành vi này, dựa trên các quy định mới nhất hiện nay.

>>> Xem thêm: Sở Tài Chính TPHCM Triển Khai Ký Số Kết Quả TTHC: Từ 25/10/2025

1. Xử Phạt Vi Phạm Hành Chính Đối Với Hành Vi Mua Hóa Đơn Trái Phép

Theo quy định pháp luật, người có hành vi mua trái phép hóa đơn, chứng từ để sử dụng nhằm mục đích trốn thuế sẽ phải đối mặt với 02 nhóm xử phạt hành chính sau:

1.1. Xử phạt hành vi sử dụng hóa đơn không hợp pháp

Căn cứ tại Điều 28 Nghị định 125/2020/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính về thuế, hóa đơn:

“1. Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng đối với hành vi sử dụng hóa đơn không hợp pháp, sử dụng không hợp pháp hóa đơn…

2. Biện pháp khắc phục hậu quả: Buộc hủy hóa đơn đã sử dụng.”

Như vậy, chỉ riêng hành vi mua và sử dụng hóa đơn trái phép (chưa tính đến mục đích trốn thuế) đã có thể bị phạt tiền lên đến 50 triệu đồng và buộc phải hủy toàn bộ số hóa đơn đó.

1.2. Xử phạt hành vi trốn thuế

Đây là mức xử phạt nặng hơn, trực tiếp nhắm vào mục đích trốn thuế. Căn cứ tại Điểm d, điểm đ Khoản 1, Điều 17 Nghị định 125/2020/NĐ-CP, các hành vi sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp để trốn thuế bị xử phạt như sau:

Mức phạt được tính theo tỷ lệ bội số trên số tiền thuế trốn:

• Mức thấp nhất: Phạt tiền 1 lần số tiền thuế trốn (khi có tình tiết giảm nhẹ).

• Mức phổ biến: Phạt tiền 1,5 lần số tiền thuế trốn (khi không có tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ).

• Mức cao nhất: Phạt tiền 2 lần, 2,5 lần hoặc 3 lần số tiền thuế trốn tùy theo số lượng tình tiết tăng nặng (từ một đến ba tình tiết trở lên).

Ngoài số tiền thuế phải nộp đầy đủ, cá nhân, doanh nghiệp có hành vi trốn thuế thông qua việc mua hóa đơn trái phép có thể bị phạt tiền gấp 1 đến 3 lần số tiền thuế đã trốn.

2. Hành Vi Mua Hóa Đơn Trái Phép Có Bị Truy Cứu Trách Nghiệm Hình Sự?

Câu trả lời là CÓ. Khi hành vi trốn thuế đạt đến một mức độ nhất định về số tiền hoặc tính chất, người phạm tội sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội trốn thuế theo quy định tại Điều 200 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017).

Cụ thể, hành vi “Sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp để hạch toán hàng hóa, nguyên liệu đầu vào… làm giảm số tiền thuế phải nộp” là một trong những dấu hiệu định tội.

Các khung hình phạt đối với cá nhân:

• Khung 1 (Cơ bản): Trốn thuế từ 100 triệu đến dưới 300 triệu đồng hoặc dưới 100 triệu nhưng đã bị xử phạt hành chính về hành vi này mà còn vi phạm.

  • Hình phạt: Phạt tiền từ 100 – 500 triệu đồng HOẶC Phạt tù từ 03 tháng đến 01 năm.

• Khung 2 (Tăng nặng): Trốn thuế từ 300 triệu đến dưới 1 tỷ đồng hoặc phạm tội có tổ chức, tái phạm nguy hiểm…

  • Hình phạt: Phạt tiền từ 500 triệu – 1,5 tỷ đồng HOẶC Phạt tù từ 01 năm đến 03 năm.

• Khung 3 (Rất tăng nặng): Trốn thuế 1 tỷ đồng trở lên.

  • Hình phạt: Phạt tiền từ 1,5 – 4,5 tỷ đồng HOẶC Phạt tù từ 02 năm đến 07 năm.

Hình phạt bổ sung:

• Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 20 – 100 triệu đồng.

• Cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề từ 01 đến 05 năm.

• Tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.

3. Các Hành Vi Bị Nghiêm Cấm Trong Quản Lý Thuế

Để có cái nhìn tổng quát, Điều 6 Luật Quản lý thuế 2019 liệt kê các hành vi bị nghiêm cấm, trong đó có những hành vi liên quan trực tiếp đến chủ đề này:

• Thông đồng, móc nối, bao che để… trốn thuế.

• Sử dụng hóa đơn không hợp pháp và sử dụng không hợp pháp hóa đơn.

• Cố tình không kê khai hoặc kê khai thuế không đầy đủ, chính xác.

• Bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ không xuất hóa đơn.

Việc nắm rõ các hành vi bị nghiêm cấm này giúp doanh nghiệp chủ động phòng ngừa rủi ro pháp lý.

4. Lời Khuyên Từ Smarttax

Hành vi mua hóa đơn trái phép để trốn thuế là một con đường nguy hiểm, mang lại rủi ro cực kỳ lớn về tài chính và cả sự tự do của người đứng đầu doanh nghiệp. Thay vì tìm cách trốn thuế, doanh nghiệp nên:

• Chủ động tìm hiểu và tuân thủ chính sách thuế.

• Áp dụng các phương pháp tối ưu thuế hợp pháp dưới sự tư vấn của các chuyên gia.

• Thiết lập hệ thống kế toán, hóa đơn minh bạch, rõ ràng.

Smarttax khuyến cáo các cá nhân và doanh nghiệp tuyệt đối không tham gia vào các giao dịch mua bán hóa đơn trái phép. Hãy kinh doanh một cách chân chính và tuân thủ pháp luật để phát triển bền vững.