Ngày 05/5/2026, Chính phủ ban hành Nghị định 144/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 181/2025/NĐ-CP hướng dẫn thi hành Luật Thuế giá trị gia tăng. Nghị định mới có hiệu lực từ ngày 20/6/2026 với nhiều thay đổi quan trọng liên quan đến đối tượng không chịu thuế GTGT, quy định khấu trừ thuế, thanh toán không dùng tiền mặt và nghĩa vụ của người nộp thuế. Doanh nghiệp, hộ kinh doanh và kế toán cần cập nhật kịp thời để tránh rủi ro vi phạm và tối ưu việc kê khai thuế.

Thu-GTGT

1. Bổ sung nhiều đối tượng không chịu thuế GTGT từ ngày 20/6/2026

1.1. Bổ sung nhiều loại hình bảo hiểm thuộc đối tượng không chịu thuế GTGT

Theo Điều 1 Nghị định 144/2026/NĐ-CP, nhiều loại hình bảo hiểm được bổ sung vào nhóm không chịu thuế GTGT, bao gồm:

Bảo hiểm nhân thọ;
Bảo hiểm sức khỏe;
Bảo hiểm người học;
Các dịch vụ bảo hiểm liên quan đến con người;
Bảo hiểm vật nuôi, cây trồng;
Các dịch vụ bảo hiểm nông nghiệp;
Bảo hiểm tàu, thuyền và thiết bị phục vụ đánh bắt thủy sản;
Hoạt động tái bảo hiểm theo pháp luật về kinh doanh bảo hiểm;
Bảo hiểm công trình, thiết bị dầu khí và tàu chứa dầu phục vụ hoạt động dầu khí tại vùng biển Việt Nam.

Việc mở rộng đối tượng không chịu thuế GTGT giúp giảm chi phí cho nhiều ngành nghề đặc thù như nông nghiệp, thủy sản và dầu khí.

1.2. Bổ sung hoạt động tài chính, ngân hàng không chịu thuế GTGT

Nghị định 144/2026/NĐ-CP bổ sung thêm các hoạt động sau thuộc đối tượng không chịu thuế GTGT:

Bán nợ;
Bán khoản phải trả;
Bán khoản phải thu;
Bán chứng chỉ tiền gửi.

Quy định này tạo cơ sở pháp lý rõ ràng hơn cho các hoạt động tài chính và xử lý nợ của tổ chức tín dụng, doanh nghiệp.

1.3. Sửa đổi quy định về sản phẩm xuất khẩu không chịu thuế GTGT

Nghị định mới tiếp tục siết chặt chính sách đối với tài nguyên, khoáng sản xuất khẩu theo định hướng hạn chế xuất khẩu tài nguyên thô.

Các sản phẩm thuộc Danh mục tại Phụ lục I và II ban hành kèm Nghị định 181/2025/NĐ-CP (được sửa đổi bởi Nghị định 144/2026/NĐ-CP) sẽ thuộc diện không chịu thuế GTGT nếu là:

Tài nguyên, khoáng sản chưa chế biến;
Tài nguyên, khoáng sản đã chế biến nhưng vẫn thuộc diện hạn chế xuất khẩu.

Ngoài ra, Bộ Công Thương sẽ phối hợp với Bộ Tài chính để rà soát và đề xuất điều chỉnh danh mục phù hợp với từng giai đoạn phát triển kinh tế – xã hội.

2. Sửa đổi nhiều quy định quan trọng về kê khai và khấu trừ thuế GTGT

thu-gtgt-Nghị-dịnh-144/2026/NĐ-CP

2.1. Thay đổi quy định về hoạt động đại lý, môi giới

Theo Điều 2 Nghị định 144/2026/NĐ-CP, doanh thu và hoa hồng từ các hoạt động sau thuộc trường hợp không phải tính thuế GTGT:

Đại lý bán hàng hóa, dịch vụ thuộc đối tượng không chịu thuế GTGT;
Hoa hồng môi giới dịch vụ bảo hiểm.

Quy định này giúp làm rõ bản chất doanh thu của hoạt động trung gian thương mại và bảo hiểm.

2.2. Quy định mới về khấu trừ thuế GTGT đầu vào

Khoản 1 Điều 3 Nghị định 144/2026/NĐ-CP sửa đổi quy định về khấu trừ thuế GTGT đầu vào đối với hàng hóa, dịch vụ dùng chung cho hoạt động chịu thuế và không chịu thuế.

Theo đó:

Chỉ được khấu trừ phần thuế GTGT đầu vào phục vụ hoạt động chịu thuế;
Doanh nghiệp phải hạch toán riêng phần được khấu trừ và không được khấu trừ;
Nếu không hạch toán riêng được thì phân bổ theo tỷ lệ doanh thu chịu thuế trên tổng doanh thu.

2.3. Bổ sung nguyên tắc xác định tổng doanh thu phân bổ thuế

Tổng doanh thu để tính tỷ lệ khấu trừ bao gồm:

Doanh thu chịu thuế GTGT;
Doanh thu không chịu thuế GTGT;
Giá trị gia tăng của hoạt động mua bán vàng, bạc, đá quý;
Doanh thu hàng hóa, dịch vụ không phải kê khai, tính nộp thuế GTGT theo Luật Thuế GTGT 2024.

Đối với tổ chức tín dụng, công ty chứng khoán và doanh nghiệp bảo hiểm, doanh thu được xác định theo pháp luật chuyên ngành tương ứng.

3. Quy định mới về chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt

3.1. Điều kiện khấu trừ thuế đối với hàng hóa mua trả chậm, trả góp

Theo Điều 4 Nghị định 144/2026/NĐ-CP:

Đối với hàng hóa, dịch vụ mua trả chậm hoặc trả góp có giá trị từ 05 triệu đồng trở lên, doanh nghiệp được khấu trừ thuế GTGT đầu vào khi có:

Hợp đồng mua bán bằng văn bản;
Hóa đơn GTGT hợp lệ;
Chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt.

3.2. Trường hợp chưa đến thời hạn thanh toán

Nếu chưa đến thời điểm thanh toán theo hợp đồng hoặc phụ lục hợp đồng thì doanh nghiệp vẫn được kê khai khấu trừ thuế GTGT đầu vào.

Tuy nhiên, khi đến hạn thanh toán mà không có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt thì doanh nghiệp phải:

Kê khai điều chỉnh giảm số thuế đã khấu trừ;
Điều chỉnh vào kỳ phát sinh nghĩa vụ thanh toán.

3.3. Được khấu trừ lại khi bổ sung chứng từ hợp lệ

Sau khi đã điều chỉnh giảm, nếu doanh nghiệp bổ sung được chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt thì được kê khai khấu trừ lại vào kỳ phát sinh chứng từ hợp lệ.

Quy định này giúp kiểm soát chặt chẽ hơn tính minh bạch của giao dịch thanh toán.

4. Nguyên tắc xác định giá tính thuế GTGT theo Nghị định 181/2025/NĐ-CP

4.1. Giá tính thuế bao gồm khoản phụ thu và phí thu thêm

Giá tính thuế GTGT bao gồm:

Giá bán hàng hóa, dịch vụ;
Các khoản phụ thu;
Các loại phí thu thêm mà cơ sở kinh doanh được hưởng.

4.2. Các khoản không tính vào giá tính thuế GTGT

Một số khoản thu không liên quan trực tiếp đến bán hàng hóa, dịch vụ sẽ không tính thuế GTGT, gồm:

Khoản bồi thường bằng tiền;
Tiền thưởng;
Khoản thu hộ, chi hộ;
Thu tài chính;
Thu đòi người thứ ba của hoạt động bảo hiểm.

4.3. Xác định giá tính thuế khi có chiết khấu thương mại

Nếu doanh nghiệp áp dụng chiết khấu thương mại cho khách hàng thì giá tính thuế GTGT là giá đã giảm trừ chiết khấu trước thuế.

Trường hợp giá tính thuế thay đổi theo kết luận của cơ quan nhà nước có thẩm quyền thì phải xác định lại theo kết luận đó.

5. Nghĩa vụ của người nộp thuế từ ngày 01/7/2026

Theo khoản 2 Điều 37 Luật Quản lý thuế 2025, từ ngày 01/7/2026 người nộp thuế phải thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ sau:

5.1. Nghĩa vụ kê khai và nộp thuế

Đăng ký thuế và sử dụng mã số thuế đúng quy định;
Khai thuế trung thực, đầy đủ và đúng hạn;
Nộp đủ tiền thuế, tiền phạt và tiền chậm nộp.

5.2. Nghĩa vụ về hóa đơn, chứng từ và kế toán

Người nộp thuế phải:

Tuân thủ chế độ kế toán, thống kê;
Lập và giao hóa đơn đúng thực tế phát sinh;
Ghi chép đầy đủ các giao dịch phát sinh nghĩa vụ thuế.

5.3. Nghĩa vụ cung cấp thông tin cho cơ quan thuế

Doanh nghiệp phải cung cấp đầy đủ hồ sơ, tài liệu, giải trình theo yêu cầu của cơ quan quản lý thuế và chấp hành các quyết định kiểm tra thuế.

5.4. Nghĩa vụ trong giao dịch điện tử và giao dịch liên kết

Người nộp thuế cần:

Vận hành hạ tầng kỹ thuật phục vụ giao dịch điện tử;
Lập hồ sơ giao dịch liên kết theo quy định;
Kê khai đầy đủ các khoản tài trợ, hợp tác với tổ chức nước ngoài nếu là doanh nghiệp xã hội.

6. Doanh nghiệp cần lưu ý gì trước khi Nghị định 144/2026/NĐ-CP có hiệu lực?

Việc Nghị định 144/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 20/6/2026 sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động kê khai, hạch toán và khấu trừ thuế GTGT của doanh nghiệp.

Do đó, doanh nghiệp nên: